Natuur & Landschap Historie Cultureel Erfgoed Vrije tijd & Bezoekersinfo Adressen Hotels

Ameland is een Waddeneiland met een heel eigen natuur en cultuur en wordt niet voor niets de Waddendiamant genoemd. Het eiland is 28 kilometer lang en heeft een oppervlakte van 273 km² (wateroppervlakte: 215,43 km²). De inwoners van Ameland zijn verdeeld over vier dorpen, die allemaal tot beschermd dorpsgezicht zijn verklaard: Nes, Hollum, Ballum en Buren. Behalve leuke winkels, eigentijdse restaurants en gezellige terrassen biedt het eiland meer. Ameland heeft veel vrije natuur en biedt een verscheidenheid aan flora en fauna. Er zijn musea te bezichtigen en talloze sport- en recreatieactiviteiten te verrichten.
Quality Coast Award 2009: Ameland heeft in mei 2009 dit internationale keurmerk voor duurzaam toerisme verkregen. De kustgemeente heeft bovendien voor de uitmuntende kwaliteit in de categorie Natuur een ster verdiend. www.qualitycoast.info/ameland
Blauwe Vlag 2009 stranden: Stranden van Buren, Hollum en Nes
Aantal inwoners: 3.466 (2009)
Actueel: Webcam Ameland

Voor meer algemene informatie: pagina Waddengebied en Friese kust

Natuur en landschap

Zee en kustlijn
Waddenzee: in het zuiden is de kust veel rijker aan slib dan langs het Noordzeestrand; de Waddenzee is dan ook een ondiepe kustzee met slikken (of wadden) en zandbanken die bij laag tij droogvallen. De mariene fauna is divers en rijk aan allerlei soorten algen en wieren (diatomeeën, groenwieren, bruinwieren, roodwieren en de bacterieachtige blauwwieren), wormen, schelpdieren, schaaldieren (krabben, garnalen, kreeften) en vissen; het is daarnaast een voedselgebied voor vogels en zeehonden en een kraamkamer voor garnalen en vis uit de Noordzee.
De zgn. waadvogels zoeken voedsel op het wad bij eb en bij vloed rusten ze op hoger gelegen stranden, duinen en andere “hoogwatervluchtplaatsen”. Zeehonden rusten bij eb uit op zandbanken en stranden, en foerageren vooral bij vloed.
Het Bornrif: een ondiep watergebied in de Noordzee. Het ligt tussen het ten westen van Ameland gelegen Borndiep en het middendeel van het eiland. Door natuurlijke veranderingen in de stroomsituatie in de zeegaten tussen de eilanden is de kustontwikkeling zeer dynamisch. Geulen zoeken nieuwe wegen en zandophopingen worden verplaatst.

Duinlandschap
De belangrijkste terreinen zijn:

Langeduinen: tussen Hollum en Ballum ligt de Langeduinen, een weids, moerassig duingebied. Het heeft een oppervlakte van 294 ha. en is door een fietspad verdeeld in een noordelijk en zuidelijk gebied. Het noordelijke deel bestaat uit uitgestrekte moerassen met ruwe bies, riet en heen. Er zijn zeldzame plantensoorten en vogelsoorten te vinden. De boeiende verscheidenheid van de flora en fauna heeft te maken met de afwisseling van nat en droog, en zoet en zout. Via openingen in de zeereep dringt namelijk bij hoge stormvloeden zeewater in deze vallei. Het zuidelijke deel van de Langeduinen is een droog duingebied met langgerekte duinruggen en in het noorden een uitgestrekte rietmoerassenslenk. Het heeft open water, rietlanden, duinheide en struikgewas. Door de rijke variatie broeden in dit gebied ongeveer 60 soorten vogels.
Jan Roepesheide: vlakbij Hollum, binnen de Langeduinen, ligt de Jan Roepesheide, een 44 ha. groot laag oud binnenduin en –heidelandschap. De oudste fase van de ontwikkeling van zeewerende duinen naar binnenduinen is hier nog duidelijk te zien. Door de jaren heen vormden zich aan de zeezijde nieuwe zeewerende duinen. De oude zeereep werd binnenduin. Doordat de vallei afgesloten is van de zee is het een zoetwatergebied geworden, onder invloed van het zoete regenwater. De Jan Roepesheide is populair bij wandelaars. Dit heeft geleid tot een teruggang van de broedvogelstand. Echter, schaarse vogelsoorten broeden hier nog steeds.
Ballumerduinen (201 ha): een oud kalkarm duingebied bestaande uit een complex van lage duintjes met vochtige valleien. In de vochtige valleien bevindt zich een grote rijkdom aan planten en een verscheidenheid aan vogels.
Roosduinen (bijna 83 ha): een groot gebied bestaande uit lage duinen en een langgerekte plas langs de Ballumer stuifdijk. Deze stuifdijk is aangelegd tussen 1804 en 1812 ter bescherming van het dorp Ballum. Roosduinen bestaat uit vochtig grasland en kruipwilgstruweel. Het heeft een jong bosgebied van naaldbomen wat de slaapplaats is van kauwen. Vele vogels broeden in het bos- en heidegebied.
Zwanenwaterduinen (76 ha.): duingebied ontstaan door een naar binnen geschoven zeereep met daarachter lage duinen. De begroeiing van het gebied is ruig en vergelijkbaar met de Ballumerduinen.
Buurderduinen: een licht heuvelachtig gebied. Het heeft in het oosten een dichtbegroeide vallei en in het westen een paar vochtige valleitjes. Het landschap is duingrasland met afwisselend duinheide en in de valleien vochtige duinheide, kruipwilgstruweel en vochtig grasland. Ook hier is een grote verscheidenheid aan flora en fauna te vinden.
Kooi-oerd-stuifdijkduinen (130 ha.): bestaat aan de westkant uit een droog jong duingebied met enkele droge valleien en veel bosschages en grenst aan het zuiden aan de Kooi-oerdstuifdijk. Deze zanddijk is kunstmatig aangelegd eind 19e eeuw. De Kooi-oerd-stuifdijkduinen bevatten veel zeldzame planten en ze zijn de broedplaats voor 29 soorten vogels.
Het Oerd: een onbewoond natuurgebied, bestaande uit een oud, begroeid duingebied met enkele hoogduinen en duinvalleien. Het Oerd is sinds 1938 officieel natuurmonument. Het gebied heeft een bijzonder rijke vogelpopulatie. Een deel van het gebied is gesloten voor bezoekers tijdens het broedseizoen. Wel is er dan een uitgezette wandelroute.
De Hon: het dynamische duin- en plaatgebied ligt op het meest oostelijke punt van Ameland. Het bevat jonge duinen en een kwelder. Door de aanleg van een stuifdijk, die het overspoelen moeilijker maakte, vond er duinvorming plaats. De Hon is een pleisterplaats en hoogwatervluchtplaats voor alle wadvogels.

Kwelders
Nieuwlandsreid: een 400 ha. groot uniek kweldergebied, begroeid met kweldergras en –planten. Het is één groene vlakte waar zich ’s zomers veel schapen en jongvee bevinden en in de winter smienten en ganzen.
Zoute Weide: het zilte kweldergebied is te vinden in het noordelijk deel van het Nieuwlandsreid. Het gebied bestaat uit lage middenduintjes en moeras. Het gebied heeft veel te lijden gehad van erosie door de Noordzee.

Bossen
Van oudsher komen er geen bossen op Ameland voor. Hierdoor ondervonden de dorpsbewoners veel hinder van zoute zeewind en zandverstuivingen. Om dit te voorkomen werden aan het eind van de 19e eeuw bossen aangeplant door Rijkswaterstaat. Zo werden niet alleen de dorpen beschermd, maar werd ook het duinzand op zijn plek gehouden. Rond 1950 waren alle 4 de dorpen beschermd door een bos aan de noordkant; Hollumerbos, Nesserbos, Oostbos en Ballumerbos.
De Vleijen: is aangeplant aan het eind van de 20e eeuw met als doel een bijdrage te leveren aan een gevarieerde omgeving en een vergroting van de landschappelijke waarde op het eiland. Naast dit doel heeft dit bos, bestaande uit loof- en naaldbomen, een voornamelijk recreatieve functie.
Kwekerijbos (48 ha): dit bos is aan het begin van de 20e eeuw ontstaan uit een kwekerij die de rest van het eiland van jonge bomen voorzag voor de aanplant van nieuwe bossen. Tegenwoordig heeft het bos die functie niet meer en men vindt er naast de oude naaldbomen nu ook loofbomen.

Cultuurlandschappen
Het grootste aandeel in de cultuurlandschappen op Ameland is grasland ten behoeve van de veeteelt. Hierbij gaat het voornamelijk om koeien en schapen. Dankzij de invoering van waterschappen en ruilverkaveling aan het eind van de 19e eeuw nam de omvang van het aantal rundveehouderijen en veestapels enorm toe. De zuivelproductie werd al snel een belangrijke inkomstenbron op het eiland. Momenteel zijn er 48 grote en 62 kleine rundveebedrijven op Ameland. Door de beperkende maatregelen bij het verwerken van mest in de rundveehouderij stelde de overheid een aantal jaren geleden een subsidieregeling in voor schaaphouderijen. Ook op Ameland had dit een groei in het aantal schapen tot gevolg; momenteel zijn er ongeveer 70.000 schapen op het eiland. De belangrijkste opbrengst hiervan is het vlees. Naast de veehouderijen treft men nog slechts 8 hectare landbouwgrond op Ameland. Dit komt omdat de opbrengst van landbouw gedurende de hele geschiedenis van Ameland op eigen gebruik was gericht en grote oppervlakten dus niet nodig waren. Er is echter wel een nieuwe vorm van landbouw in opkomst op Ameland; de wijnbouw. Er komt namelijk een kleinschalig experiment om te onderzoeken of wijnbouw op de waddeneilanden mogelijk is. In 2006 moet de conclusie van dit experiment bekend zijn en misschien komen de landbouwakkers dan weer terug op Ameland.

Flora & fauna
Op Ameland is een grote verscheidenheid aan flora en fauna. Wadvogels zijn te vinden in het Nieuwlandsreid. Dit gebied is een belangrijke hoogwatervluchtplaats en foerageergebied. Er zijn vijf grote groepen wadvogels: steltlopers, ganzen, eenden, meeuwen en sterns. Het hele kweldergebied is domein van roofvogels als de buizerd, de slechtvalk en smelleken. ’s Winters zijn hier grote aantallen rotganzen te vinden. Verder zijn er veel andere soorten vogels te vinden en zelfs schaarse soorten. Vogels die men kan spotten zijn het paapje, de roodborsttapuit, de blauwe en bruine kiekendief, de sprinkhaanrietzanger, de wulp, de roerdomp, het baardmannetje, de waterral, de watersnip en de nachtegaal. Het duin- en heidelandschap van Roosduinen wordt in stand gehouden door een kudde Soayschapen. Deze schapen zijn afkomstig uit het noord-westen van Schotland en stammen direct af van het Europese oerschaap. Verder komen er reeën voor op Ameland, wat opvallend is want op geen enkel ander waddeneiland komen deze voor. Niet alleen de fauna is ruim vertegenwoordigd op het eiland, ook de flora is in grote getale aanwezig. Vele (zeldzame) bloemen en planten zijn er te vinden. Een greep uit het aanbod: struikheide, kraaiheide, klokjesgentiaan, hondsviooltjes, tandjesgras, moeraskartelblad, orchis, parnassia, knopbies, sturmia, duinroosjes, ronde wintergroen, strandduizendguldenkruid, watermunt, moeraswespenorchis, drienervige en zwarte zegge, addertong, moeraswalstro, waternavel, zilverschoon en engelboterbloem.

Natuurcentra
Natuurcentrum Ameland: hier vindt u door middel van een vaste expositie informatie over de flora, fauna en landschappen van Ameland. In het zeeaquarium kan u zien wat er allemaal in het water rondom het waddeneiland leeft. Daarnaast is er een educatief gedeelte in het centrum waar (school)groepen door middel van excursies, diavoorstellingen en veldwerkactiviteiten alles leren over Ameland, de Wadden en het Noordzeegebied. Ook biedt het museum puzzelroutes, speurtochten, wandeltochten, rondleidingen, leerzame fietsexcursies en dagelijkse films over het Waddengebied. Het natuurcentrum is het gehele jaar geopend. Strandweg 38, Nes. Tel: 0519-542737 Zie ook www.amelandermusea.nl