|
Regio |
| Duin- en Bollenstreek |
| |
![]() |
Ten noorden van de Oude Rijnmond en Leiden liggen brede zandruggen met bollenvelden, afgewisseld door stroken weiland en afgeschermd door uitgestrekte duinen. Gedurende de bloei van de bloembollen is deze streek één van de meest kleurrijke ter wereld. Na de krokussen begint eind maart een overweldigende bloei van tulpen, narcissen en hyacinten die tot in mei doorloopt. In de nazomer zorgen gladiolen, dahlia's en herfstbloemen voor een tweede attractie. Helaas wordt het ooit zo open landschap steeds meer bepaald door nieuwe woonwijken. Noordwijk aan Zee is een van 's lands meest populaire badplaatsen geworden.
Voor meer algemene informatie: pagina Zuid-Hollandse kust
Natuur en Landschap
Duinlandschap
Katwijk, Noordwijk en Noordwijkerhout zijn alle ontstaan als duindorpen. De
badplaatsen zijn nog altijd omgeven door duingebieden. Van de in de late middeleeuwen
ontstane Jonge duinen zijn nog grote delen over:
Amsterdamse
Waterleidingduinen (3400 ha): uitgestrekt en zeer afwisselend
open duingebied met in het noordelijk deel bossen en een drinkwaterwingebied
en in het zuidwesten een spectaculair natuurherstelproject met stuifduinen.
Geen fietsen, geen honden. Toegangskaart vereist.
Noordwijk Noordduinen
(600 ha): open duinlandschap met enige restanten van een oude dennenaanplant;
in het zuiden markeert een stuifduingebied een succesvol natuurherstelproject.
Toegankelijk op wandel- en fietspaden (o.a. Noordwijk-Zandvoort). Gratis toegang.
Coepelduynen
(135 ha): smal maar fraai open duingebied, ooit aan de landzijde afgegraven
voor de bollenteelt. Omdat hier de Rijn in zee uitmondde ontstonden hier pas
duinen toen de Rijn verzandde tijdens de vorming van de Jonge Duinen, zo'n
900 jaar geleden. Van het terrein is alleen het noordelijk deel toegankelijk,
maar de rest is goed te overzien vanaf het wandel- en fietspad Noordwijk-Katwijk.
Overigens gratis toegang, maar verboden voor honden.
Strandwalbossen
De Duin- en Bollenstreek is ontstaan als onderdeel van het strandwallengebied
waarop zich eerst de Oude duinen ontwikkelden (5000-2000 jaar geleden). Slechts
enkele delen daarvan zijn bewaard gebleven, hieronder enkele toegankelijke
gebieden:
Nieuw-Leeuwenhorst
(38 ha): in 1884 gesticht landgoed op een oude strandwal; het deel ten O van
de Gooweg is vrij toegankelijk; voor het deel ten W van de Gooweg is een jaarkaart
nodig (ZHL, ook gratis verkrijgbaar voor inwoners van Noordwijk en Noordwijkerhout).
Gooweg, Noordwijkerhout (ten zuiden van het Conferentiecentrum).
Leeuwenhorst
(98 ha): historisch landgoed op de overgang van een oude strandwal (Gooweg)
en graslanden, bollenvelden en hakhoutbosjes. Het gedeelte Klein Leeuwenhorst
(landhuis) is gesloten, maar het gedeelte Oud Leeuwenhorst is vrij toegankelijk
op paden. Gooweg (oostzijde), richting Noordwijkerhout.
Huys te Warmont
(22 ha): landgoedbos, toegankelijk op wandelpaden, het huis is privé. Toegangskaarten
te koop bij de hoofdingang (ZHL). Herenweg 139.
Wassergeest
(53 ha): landgoed met o.m. vochtig bos op een voormalige strandvlakte. Lisse.
Cultuurlandschappen
Bloembollenvelden bedekken vrijwel alle strandwallen en ook
afgegraven duinterreinen (zie de kaart). De kweek van tulpen begon al in de
17e eeuw, vooral op de geëgaliseerde strandwallen of "geesten" (letterlijk:
"zandgronden") bij Haarlem en Overveen. De geesten bleken ideale omstandigheden
te bieden voor de kweek van tulpen, narcissen en hyacinten. De beste tijd
om de bollenvelden te zien is van eind maart tot begin mei. Sinds 1980 zijn
ook steeds meer weilanden omgetoverd in bollengrond, omdat die winstgevender
is. Het zand uit de ondergrond wordt hierbij naar boven gehaald (zgn. omspuiting).
Graslanden: aan de ligging hiervan is traditioneel te zien waar
ooit de moerassige strandvlakten lagen - de langgerekte groene laagten tussen
de strandwallen. Door de omspuitingen verdwijnt het historische patroon in
het landschap in snel tempo. Ook woning- en kassenbouw en allerlei andere
activiteiten vormen een steeds grotere aanslag op het open landschap. Zo hebben
al diverse polders vrijwel al hun graslanden verloren. Niettemin kent de streek
nog een aantal waardevolle graslanden met een rijke vogelstand, bijv.:
Vosse- en Weerlanerpolder
(ten N van Hillegom): rijk aan broedende eenden.
Elsbroekerpolder bij Hillegom
en Graslanden tussen Hillegom en Bennebroek: o.m. rijk aan Grutto's en Tureluur.
Hoogewegpolder: rijk
aan talloze weidevogels, eenden en doortrekkers.
Flora & Fauna
Vooral de duinen hebben een rijke flora en fauna en bieden mogelijkheden om
konijnen of vossen te zien. De meest bekende zangvogel in de Bollenstreek
is de Veldleeuwerik die in voorjaar en zomer in bijna de hele streek te horen
is. In de graslanden zijn hazen te zien (in de winter ook boeren die daarop
jagen…) en tijdens voorjaar en zomer vooral veel weidevogels (zoals kievit,
grutto, tureluur, scholekster) en eenden. In Warmond staat tegenover het gemeentehuis
een ooievaarsnest dat elk voorjaar wordt bewoond. Tijdens de vogeltrek kunnen
veel vogels worden waargenomen vanaf een kunstmatige heuvel ten noorden van
de Uitwaterende Sluizen van Katwijk aan Zee (de vml. vuilstort).
Natuurbeheer
De provincie heeft zich het lot van de verdwijnende graslanden in de Bollenstreek
aangetrokken. In 1992 kwamen Gedeputeerde Staten met het Beheersplan Bollenstreek,
waarin aan sommige gebieden de status van toekomstig reservaatgebied werd
toebedeeld en anderen die van beheersgebied. Aantasting van deze gebieden
moet worden gecompenseerd door natuurherstel. Het Pact van Teijlingen (1996)
en het Landschapsbeleidplan Duin- en Bollenstreek weren deze bepalingen verder
uit. Helaas gaat de aantasting van de niet-beschermde graslanden onverminderd
verder.
Bezoekerscentra
Oranjekom:
informatie over de Amsterdamse Waterleidingduinen en het beheer door Gemeentewaterleidingen.
Nabij ingang Oase, 1e Leyweg 4, 2114 BH Vogelenzang. Geopend: di-do 9:30-16u,
za-zo 9-17u. Tel. 023 5233595.
Jan Verwey Natuurcentrum:
tijdelijk onderkomen in de 'Witte Mavo', Duinweg, Noordwijk.