Eén van de belangrijkste natuurgebieden van Zuidwest Europa is ongetwijfeld Coto Doñana met zijn duinen en zijn moerassen (Las Marismas). Door de combinatie van wandelende duinen, vastgelegde duinen, naaldbossen, kreupelhout (matorral) en omvangrijke wetlands zijn er vele wilde diersoorten en prachtige unieke landschappen te bewonderen. Het gebied is een Nationaal Park en door de UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoed. Het gebied heeft veel te lijden van het toerisme en de landbouw. Ook trof een milieuramp het gebied in 1998. Veel vissen en vogels zijn omgekomen toen een mijndam van een bassin met ertsafval doorbrak bij Aznacóllar. De giftige stoffen kwamen terecht in de rivier de Guadiamar.

Locatie: Zuidwest Spanje, Andalusië, tussen Huelva en Cádiz. Van Torre La Higuera aan de westkust loopt het gebied oostwaarts langs de rivier de Guadalquivir (30 kilometer verderop); van San Lucar de Barrameda in het zuiden tot aan El Rocio in het noorden.

Omvang: Het Nationaal Park beslaat 50.000 ha, met bufferzones van 23.000 ha.

Eigendom & beheer: Het grootste gedeelte van het park is staatseigendom (55%), 17% is van de gemeente en 28% is privé-eigendom. Hiervan wil de staat nog 18% aankopen. De bufferzones zijn privé-eigendom.

Natuur & Landschap

Zee & Strand
De stranden in dit gebied staan ook bekend als de maagdelijke stranden, omdat ze zo schoon en erg mooi zijn. Het strand tussen Matalascañas en Mazagón (in Ria de Huelva) is 30 kilometer lang en een van de weinige ongerepte stranden in Spanje. Het strand is rijk aan vogels zoals meeuwen, scholeksters en plevieren. De strandplevier (Charadrius alexandrinus) legt zijn eieren in de pionierduintjes op het strand.

Zandduinen
Het grote duingebied van Coto Doñana is voortdurend aan verandering onderhevig onder de invloed van wind en zee. Naast de wandelende duinen zijn er ook vastgelegde duinen. De duinen beslaan ongeveer 14.000 hectare van het park, waar oude duinvormen te zien zijn zoals paraboolduinen. Ook zijn er zandbanken die parallel aan de voornamelijk zuidwestelijke wind zijn gevormd. Hier en daar ontstaan actieve fronten, waardoor de duinen zich verplaatsen.

Bossen
Er komen nog wel dichte naaldbossen voor in het duingebied, hoewel de bossen vroeger veel groter waren. Een bijzondere boomsoort is de jeneverbes, een overblijfsel van de vroegere kustbossen. Ze groeien op droge zandbanken in kleine dichte bossen van maximaal 0,1 ha. Ook noemenswaardig zijn de kurkeiken, wilde olijfbomen, aardbeibomen en kleine stukken oerbos.

Wetlands (Las Marismas)
De moerassen van deze oude zeebaai (tegenwoordig onder invloed van de Guadalquivir) worden voornamelijk gedomineerd door riet. Het meest opvallend is de grote populatie van flamingo’s. De moerassen worden gekarakteriseerd door een hoge aanwezigheid van mineralen, vooral kalk (Ca) en natrium (Na), en langzame ontwatering. Dit komt omdat de kleibodem van een speciaal type (Solonchak) is. Vroeger stond dit gebied 6 maanden per jaar onder water. Deze overstromingen zijn nu beperkt door de afwatering en kanalisering voor landbouwirrigatie. Halverwege de tachtiger jaren werd de invloed van de irrigatie op het normale getij van dit gebied onderkend. De moerassen verdroogden, wat slecht was voor de flora en fauna. De autoriteiten besloten dat de waterhuishouding verbeterd moest worden, maar ze konden daarmee niet alle problemen oplossen.

Parkgebieden
Het Nationaal Park is verdeeld in gebieden zoals vastgelegd in het beheersplan (1991): zones voor bijzonder gebruik (gebouwen, parkfaciliteiten, gehuchten etc.): 173 ha; zones voor matig gebruik (zoals bezoekerscentra, wandelroutes): 382 ha; zones voor beperkt gebruik (rond de bezoekerscentra waar het publiek zich vrij mag bewegen) 100ha; besloten gebieden (toegang uitsluitend voor parkbeheerders en personeel, onderzoekers, privé-eigenaren en hun personeel, speciaal geautoriseerde personen): 50.065 ha.

Flora & Fauna
Voor de ramp in 1998 waren er in totaal 6.000.000 trekvogels. In 1987 werden er nog 361 vogelsoorten geregistreerd. Het aantal soorten in het Park werd als volgt geschat: 29 zoogdieren (waaronder de Iberische lynx), 19 reptielen, 12 amfibieën en 7 vissoorten. Na de ramp daalde het aantal exemplaren drastisch. Vooral de trekvogels leden eronder. Onderzoekers ontdekten grote hoeveelheden zware metalen in hun lever en spierweefsel. Ook de vispopulatie nam af, zowel in het park als in de Guadalquivir. Voorbeelden van vogelsoorten in dit gebied zijn: witte ooievaar, blauwe kiekendief, grote zilverreiger, steltkluut, bijeneter, roodkopklauwier, flamingo, en diverse meeuwensoorten. Ongeveer 750 plantensoorten zijn gevonden in het park, waaronder: kurkeiken, kappers, rode dopheide, helmgras, kraaiheide, schorrenkruid, zeekraal, zeebies, en grote lisdodde.

Bezoekerscentra
Er zijn twee bezoekerscentra:
La Rocina, met een wandelpad. Ten zuiden van El Rocio.
El Acebuche, het vertrekpunt van excursies met jeeps. In het zuidwesten van het Park. Tel. +34 959 43 04 32 of +34 959 43 04 51.

Natuurbeheer
Er zijn beheersplannen opgesteld, zowel voor het hele park als voor de Iberische lynx en de Spaanse keizerarend afzonderlijk. Het waterbeheersplan is goedgekeurd in 1994. De exotische aanplanting wordt geleidelijk veranderd in inheemse begroeiing. (www.wcmc.org.uk)

Geschiedenis

Duizenden jaren geleden was dit gebied nog een baai in de Atlantische Oceaan. Door erosie van de zandheuvels ontstond een landtong met duinen in het westen. Deze groeiden aan naar het zuidoosten, waardoor de oude baai bijna volledig werd afgesloten. Een kleine opening bleef bestaan, waar de Guadalquivir de oceaan in stroomt. Op deze barrière van zand ontstonden duinen. De baai veranderde in een groot zoutwatermoeras, ook wel de Marismas genoemd. Doñana dankt zijn naam aan gravin Doña Ana Gomez de Mendoza de Silvay de la Cerda. Zij woonde in het Palacio de Doñana. Dit gebied stond bekend als een goed visgebied. Jagers en kolenbranders woonden in dit gebied, totdat zij het gebied moesten verlaten toen het in 1969 een Nationaal Park werd.
In 1990 werd het gebied door de UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoed. Tussen 1980 en 1990 kwam het gebied onder grote druk te staan door een explosieve groei van het toerisme in Matalascañas. Ook een dreigend tekort aan grondwater door irrigatie van landbouwgebieden en door een groeiende behoefte aan drinkwatervoorzieningen vormde een bedreiging.

Cultureel Erfgoed

Het paleis van Doñana, de plaats waar Doña Ana woonde sinds het einde van de 16e eeuw, is erg opmerkelijk. Het paleis is helaas niet geopend voor het publiek.

Bezoekersinfo & Vrije tijd

Toegankelijkheid
Kleine gebieden rond de bezoekerscentra zijn toegankelijk. Het hoofdpark kan alleen bezocht worden met georganiseerde excursies.

Wandelen
Alleen rond de bezoekerscentra en op de openbare wegen (bijv. van El Rocio naar Matalascañas)

Fietsen
Alleen op openbare wegen.

Excursies
Er zijn rondleidingen van enkele uren (maximaal een halve dag) door parkwachters. Deze vertrekken vanaf het Acebuche bezoekerscentrum. Reserveren wordt aangeraden, tel. +34 959 430432.

Water
Er zijn veel stranden met diverse mogelijkheden om te zwemmen.

Honden
Niet toegestaan in het Park.

Paarden
Er zijn geen ruiterpaden in het Park.

Horeca
Kleinere hotels en restaurants zijn te vinden in El Rocio. Grotere hotels vindt u in Matalascañas.

Evenementen
Er zijn enkele bijzondere jaarlijkse evenementen (traditionele, muzikale, Sevillanas) in het gebied. Meer informatie: www.andalucia.com/calendar/index.htm.

Vervoer
Trein: Het dichtstbijzijnde station is dat van Sevilla.
Bus: Het bedrijf DAMAS heeft een regelmatige busdienst tussen Sevilla en Matalascañas, via El Rocio. Bussen vertrekken vanaf de Plaza de Armas. Er is ook een busverbinding tussen Huelva en Matalascañas. Meer informatie: tel: +34 959 25 69 00, info@damas-sa.es, www.damas-sa.es.

Adressen

Park Hoofdgebouw: Bestuurscentrum "El Acebuche", Weg El Rocio-Matalascañas, 21760 Matalascañas; Parque Nacional Coto Doñana, Almonte, Tel. +34 959 44 87 11

Bezoekerscentrum: Centro de Visitantes Acebuche, tel. +34 959 43 04 32 / +34 959 43 04 51 (organiseert ook rondleidingen)

Discovering Doñana, Plaza Acecuchal 14, 21750, El Rocio, tel. +34 59 44 24 66