|
Plaatsen |
| Leidschendam-Voorburg |
| |
|
Leidschendam-Voorburg ontstond in januari 2002 door samenvoeging van de gemeenten
Leidschendam en Voorburg. Hoewel beide een geheel eigen karakter en historie
hebben, hebben zij ook veel gemeen; ze zijn ontstaan langs de oude waterloop
de Vliet aan de oostrand van het strandwallencomplex waarop Den Haag zijn vleugels
heeft uitgeslagen. Lang hebben beide gemeenten zich ertegen verzet om door Den
Haag te worden opgeslokt. De fusie komt dan ook voort uit de wens om zoveel
mogelijk zelfstandig te blijven.
Aantal inwoners: 72.702 (2009)
Gezocht: voor deze pagina zijn wij op zoek naar een
paginasponsor. Iets voor
u?
Streek: voor informatie over de streek zie de pagina Den
Haag - Leiden.
Vlietland:
door zandwinning totstandgekomen natuur- en recreatiegebied met diverse interessante
natuurterreinen die rijk zijn aan vogels. Het hart van Vlietland wordt gevormd
door een grote waterplas van zo'n 150 hectare. Deze plas is geschikt voor surfen,
zeilen, roeien, kanovaren, zwemmen, vissen en nog veel meer. Vanaf de Vliet
kunt u via de Jan Bakkersloot Vlietland binnenvaren. Aan de rand van de plas
vindt u een horecapaviljoen, een camping, verhuur van kano's, roeiboten, waterfietsen
en zeilboten, een surf- en zeilschool met surfplankenverhuur, een surfplankenstalling,
een rondvaartboot, een jachthaven, een reddingsbrigade en een EHBO-post. Verder
kunt u in Vlietland wandelen en fietsen; een deel van het gebied wordt begraasd
door Schotse Hooglanders. Met de fiets goed bereikbaar via de Oostvlietweg en
de Kniplaan. Zie ook Watersport Centrum Vlietland, Rietpolderweg 11, Leidschendam,
tel. 070 5612200, www.wscvlietland.nl
Vogelplas Starrevaart:
tussen 1987 en 1995 aangelegd als compensatie voor het weggraven van het natuurgebied
Meeslouwerpolder (in het noordelijke deel van Vlietland. Vogelwerkgroep
Vlietland
Tropische vlindertuin:
Tussen tropische planten fladderen honderden vlinders van bloem tot bloem, op
zoek naar voedsel. Dwaal net als de vlinders rond in onze 800 m² grote
kas of word rondgeleid. Bekijk alle stadia in het leven van een vlinder in onze
kweekruimten. Veursestraatweg 195, Leidschendam, tel: 06 51417483, www.vlindersaandevliet.nl
Ontstaan. Zo'n 5000 jaar geleden is hier de meest oostelijke strandwal
gevormd, waarop de eerste bewoners zich zo'n 500-1000 jaar daarna hebben gevestigd.
Uiteindelijk hebben zich op die strandwal de dorpskernen van Voorschoten, Leidschendam,
Voorburg en Rijswijk ontwikkeld. Rond het begin van de jaartelling, tijdens
de komst van de Romeinse legers bewoond door de Germaanse stam van de Cananefaten
(Kaninefaten). Op een wat hooggelegen plaats, mogelijk een oud duin, waar nu
o.a. het park Arentsburgh ligt, was een inheemse nederzetting; daar werd door
de Romeinen aan het einde van de 1e eeuw na Chr. een marktplaats (forum) opgezet
waar de soldaten inheemse producten konden kopen en de Cananefaten op hun beurt
hier zeldzame Romeinse waren konden kopen, zoals wijn, draaischijfaardewerk,
natuursteen, bronzen beeldjes en sieraden. Keizer Hadrianus heeft in 121 na
Chr. op zijn tocht door dit gebied zijn naam aan deze plaats gegeven: Forum
Hadriani. Omstreeks het jaar 161 na Chr. heeft de nederzetting een andere naam
gekregen: Municipium Aurelium (of Aelium) Cananefatium, de hoofdstad van het
Cananefaatse gebied. Uit vondsten van huisplattegronden en aardewerk blijkt
dat de bewoners van de stad voor een deel geromaniseerde Cananefaten zijn geweest,
inheemse bewoners die veel van de Romeinse cultuur hadden overgenomen. Ongeveer
in het jaar 270 heeft de bevolking die stad verlaten.
Corbulo en de Vliet. In het winkelcentrum van Voorburg staat een standbeeld
van de Romeinse veldheer Corbulo. Jarenlang dacht men namelijk dat de Vliet,
de waterloop waarlangs Voorburg zich heeft ontwikkeld, de Corbulogracht was
die de Romeinen in het jaar 47 hadden laten graven, als verbinding tussen de
Oude Rijn en het Helinium, de monding van de Maas en de Waal; hiermee wilden
zij voor hun schepen de open zee vermijden. Opgravingen hebben inmiddels aangetoond
dat de Corbulogracht een stuk westelijker moet hebben gelopen.
Foreburg. In een tussen 777 en 866 bijgehouden goederenlijst van de Utrechtse
kerk komen we de vermelding 'Foreburg' tegen: burcht langs het riviertje de
Fore, waaraan ook Voorschoten (Forschate) zijn naam ontleent. Het kustgebied
werd in die tijd regelmatig geplunderd door de Noormannen en de kustbewoners
bouwden vestingen om zich daartegen te beschermen; verschillende daarvan zijn
nog te herkennen aan de naam "burg", zoals ook Den Burg, Burgh-Haamstede, Domburg
en Middelburg. Tot in de 16e eeuw moeten er resten van stenen gebouwen zichtbaar
zijn geweest op het terrein tussen de buitenplaats Hoekenburg en het Diaconessenziekenhuis,
waar Foreburg als één van de twee oudste steden met marktstadsrechten in Nederland
heeft gelegen. In de Middeleeuwen wordt Voorburg als ambachtsheerlijkheid bestuurd
door de families Van Wassenaar en De Ligne. Van 1615 tot 1828 heeft de stad
Delft de heerlijkheid in haar bezit. De ambachtsheer benoemde personen op belangrijke
posten en controleerde de gemeentegelden. In 1828 kocht het dorpsbestuur van
Voorburg deze heerlijke rechten en werd daardoor heer en meester in eigen huis.
Buitenplaatsen. Omdat het vlak bij het landelijk regeringscentrum lag,
ontwikkelde Voorburg zich tot een plaats waar belangrijke en gegoede burgers
hun buitenverblijf hadden. Zo liet de staatsman Constantijn Huygens hier zijn
lusthof Hofwijck bouwen. In de 19e eeuw woonde prinses Marianne der Nederlanden
op de inmiddels verdwenen buitenplaats Rusthof. In huize Vreugd en Rust werd
de staatsman Groen van Prinsterer geboren. Andere buitenplaatsen waren o.m.
Arentsburg en Hoekenburg; aan deze buitenplaatsen met hun prachtige parken heeft
Voorburg in belangrijke mate zijn groenvoorziening te danken. In de polders
rond het dorpscentrum stond een groot aantal boerderijen, waarvan alleen West-Duyvesteijn
en Essesteijn nog als (kinder)boerderij bewaard zijn gebleven.
Woonwijken. De meeste boerderijen en buitenplaatsen zijn verdwenen om
plaats te maken voor woonwijken. Onder druk van Haagse annexatiepogingen (het
industrieterrein De Binckhorst werd in 1907 wel bij Den Haag gevoegd) werd sinds
het begin van de 20e eeuw in Voorburg de woningbouw krachtig ter hand genomen.
In de jaren 1950 werd een nieuw centrum ontworpen rond het Koningin Julianaplein
en rond 1975 werd nieuwbouwwijk Essesteijn voltooid. Op een oppervlakte van
slechts 629 ha woonden eind 2001 maar liefst 39.000 inwoners. Ondanks de verwoede
Voorburgse pogingen om zelf woonwijken te bouwen om daarmee uit Haagse handen
te blijven bleef het Haagse gemeentebestuur tot in de jaren 1990 streven naar
annexatie van haar buurgemeenten. Uiteindelijk moest Voorburg in 2001 instemmen
met een fusie met Leidschendam.
Buitenplaatsen. Sinds de Middeleeuwen was het riviertje de Vliet een
belangrijke waterweg in Holland, de verbinding tussen de Oude Rijn bij Leiden
en de Maas, via Voorburg, Rijswijk en Delft. In 1573 werd in de Vliet tussen
Voorburg en Voorschoten een dam aangelegd die Hoven Zijwinde werd genoemd. De
Dam werd middelpunt van allerlei bedrijvigheid in molens, herbergen en werkplaatsen.
De Salamander, een houtzaagmolen uit 1643, herinnert daar nog aan. In de 17e
eeuw werd de idyllische waterloop en het gebied dat werd aangeduid als Veur,
een geliefde uitwijkplaats voor Haagse regenten en hovelingen. Zij lieten 'zomerhuisjes'
bouwen en fraaie buitenhuizen met grote siertuinen en tuinderijen aanleggen.
In de topjaren stonden er wel zo'n zeventig van deze lusthoven langs het water.
In 1646 werd Veur een afzonderlijke heerlijkheid en in 1795 kreeg het zelfstandigheid.
Veenontginning. Ten zuiden van de Vliet waren omstreeks 1200 bij de ontginning
van de uitgestrekte moerassen de nederzettingen Wilsveen en Stompwijk ontstaan.
De besturen van Veur en Stompwijk zetelden aan de Dam. In 1610 kwam het overheidsgezag
in Stompwijk in handen van het stadsbestuur van Leiden. Door de veenderij -
het slagturven - was ten oosten van de Vliet in de 17e en 18e eeuw een plassengebied
ontstaan, maar veel turfwerkers trokken weg toen de veenderij over haar hoogtepunt
heen was. In 1807 telde Stompwijk nog maar zo'n 700 inwoners.
Samenvoeging. Veur en Stompwijk werden in 1811 samengevoegd tot Leidschendam,
maar in 1817 alweer gescheiden. Vanaf 1850 ontwikkelde de moderne tuinderij
zich, maar de rustige plattelandsgemeenschappen werden na 1880 getroffen door
de landbouwcrisis - en de komst van de tram van Leiden naar Den Haag. De taken
van de gemeentebesturen namen toe, zeker bij de opvang van de crisis aan het
einde van de Eerste Wereldoorlog en in de jaren 1930-1936. De vestiging van
een Spoorwegwerkplaats en daarmee de komst van spoorwegwerkers, en de snel groeiende
vraag naar huisvesting van Haagse forensen veroorzaakten verstedelijking en
noopten tot gemeentelijke herindeling. Daaruit ontstond in 1938 opnieuw de gemeente
Leidschendam door samenvoeging van Veur en Stompwijk.
Annexatie. Jarenlang hebben Haagse gemeentebestuurders aangedrongen op
annexatie van Leidchendam of een deel daarvan om woningbouw te kunnen realiseren.
Na enig geharrewar is uiteindelijk een compromis bereikt; Den Haag kon op 1
januari 2002 de Vinex-locatie Leidscheveen annexeren en op diezelfde datum ontstond
de fusiegemeente Leidschendam-Voorburg.
Huis de Werve:
huis met witgepleisterde trapgevel, eigenlijk een bijgebouw van het kasteel
dat ooit op dit landgoed stond. Laan van Nieuw-Oosteinde, Voorburg.
De Vlieger:
poldermolen (grondzeiler), in 1621 gebouwd ter bemaling van de Veen- en Brinkhorstpolder.
Bewoond. Allard Piersonkade 56, Voorburg (nabij de Broeksloot).
St. Martinuskerk:
uit 1893; ooit stond er in Voorburg een veel kleinere, 14e eeuwse gotische
kruiskerk, gewijd aan St. Martinus. Oosteinde, Voorburg.
Oude Dorpskern Voorburg:
sinds 1971 een beschermd dorpsgezicht. Enkele opmerkelijke monumenten zijn:
Huis Hofwijck: in 1634 gebouwd voor staatsman en dichter Constantijn Huygens.
In het als museum ingerichte huis wordt ook aandacht besteed aan zoon Christiaan
Huygens, de uitvinder van het slingeruurwerk. In het hart van Voorburg, in de
Herenstraat, vlak bij de Oude Kerk, vindt u Museum Swaensteyn. Het is gevestigd
in een vroeg negentiende-eeuws notarishuis en is voornamelijk gewijd aan de
geschiedenis van Voorburg www.swaensteyn.nl
Huize Swaensteyn, oude Herberg uit de 16e eeuw is nu onderdeel van het gemeentehuis.
De buitenplaatsen Arentsburg en Hoekenburg vormden tot voor kort het doveninstituut
Effatha. Twee boerderijen zijn nu in gebruik als kinderboerderij: West-Duyvestein
en Essestein. Voorburg. Corbulo: standbeeld van de Romeinse veldheer Corbulo.
Winkelcentrum, Voorburg.
Peperbus:
in 1653 aan de Dam gebouwd als de Hervormde kerk, kreeg later zijn huidige naam.
Delftsekade 7, Leidschendam.
Petrus- en Pauluskerk: katholieke kerk, verrees in 1880 in neogotische
stijl, schuin tegenover de Peperbus. Sluiskant 29, Leidschendam.
De Salamander:
stellingmolen, in 1792 gebouwd als houtzaagmolen; al in 1643 stond vlakbij de
Dam een houtzaagmolen vanwege de vele bouwactiviteiten en andere bedrijvigheid
in deze buurt. De Wiek 19, Leidschendam. Open: wo en za 14-17 u, tel. 070 3204168.
Molenvaart:
aan deze vaart, nabij het Stompwijkse Verlaat, staat een drietal poldermolens
(alle grondzeilers), gebouwd ter bemaling van de Nieuwe Driemanspolder: van
noord naar zuid de Bovenmolen, de Middelmolen (beide
uit 1672) en de Ondermolen (uit 1903).
Binnenwater
Vlietland:
Heeft u een roeiboot, zeilboot of een ander vaartuig zonder motor, dan kunt
u zonder meer op de plas van Vlietland terecht. Voor vaartuigen met motor gelden
echter beperkingen. De waterplas van Vlietland is namelijk verdeeld in een blauwe,
gele en roze zone. In de blauwe zone kunt u zonder vergunning varen, in de gele
zone alleen met een vergunning van het Hoogheemraadschap van Rijnland, terwijl
de roze zone als beschermd gebied alleen is opengesteld voor een zeer beperkt
aantal personen. Op de kaart 'Hollandse Plassen', verkrijgbaar bij de ANWB,
kunt u nalezen hoe de waterplas is gezoneerd. Voor meer informatie en voor het
aanvragen van een vergunning: Hoogheemraadschap van Rijnland, tel. 071 5168268.
Kanoroute: de kanoroute Vlietland (17 km), door recreatiegebied
Vlietland en de fraaie polders rond Stompwijk.
Wandelen & Fietsen
Bij het Publieksbureau in het Stadskantoor Leidschendam zijn routekaarten te
koop van enkele fiets-, wandel-, schaats- en kanotochten in de omgeving van
Leidschendam. Wandelroutes: o.m. de Voorderoute (33 km) en de Venenroute (30
km).
Fietsroutes: o.m. de Meer- en Wouderoute (32 km) en de Oostduinenroute
(29 km). Deze fietstochten zijn prima te combineren met een bezoek aan een van
de kaasboerderijen in en rond Stompwijk.
Schaatstochten bij voldoende ijs: Poldertocht Stompwijk en de Rijn- en
Schietoertocht.Skeelerroutes in Leidschendam: o.m. de Vietlandroute (10 km)
en de Leidschendamroute (9 km); route-info: ANWB.
Fietsenverhuur: Sheriff Fiets- & Fittnessspecialist, Koningin Julianalaan
168/182/184, Voorburg, tel. 070 3868969.
Evenementen
Juli: Stompwijkse paardendagen, Stompwijk
Vervoer
Aansluiting op de spoorlijn Amsterdam - Rotterdam (Oude Lijn) bestaat via het
station Den Haag Laan van NOI, dat aan de rand van Voorburg ligt, net over de
gemeentegrens. De twee voormalige NS-stations Voorburg 't Loo en Leidschendam-Voorburg
aan zijn in 2006 omgebouwd tot haltes van RandstadRail. Voorburg wordt verder
bediend door tram- en stadsbuslijnen van HTM en streekbussen van Connexxion.
De buzzer is een dagkaart voor het hele gezin. waarvoor u een dag lang onbeperkt
kan reizen met twee volwassenen en maximaal drie kinderen tot en met elf jaar
naar alle plekken waar Connexxion u kan brengen
www.connexxion.nl/buzzer
Gemeentehuis
Gemeentehuis Leidschendam-Voorburg:
Raadhuisplein 1, 2264 BP Leidschendam, tel. 070 3009300, www.leidschendamvoorburg.nl
Rondvaarten: voor informatie tel. 071 5413240.
Overige bronnen
10.000 Jaar Geschiedenis der Nederlanden, door K. Jansma en M. Schroor. Lisse,
1991.