De duinen van Meijendel behoren tot de belangrijkste kustgebieden van Nederland, met een overwegend open duinlandschap met struweel. Bossen bevinden zich vooral in de grotere duinvalleien, bijv. de vallei Meijendel, Bierlap en Kijfhoek. Het gebied ontvangt jaarlijks meer dan een miljoen bezoekers. Vincent van Gogh heeft er in 1882-83 gewoond. De belangrijkste functies van het gebied zijn: natuurbescherming, drinkwatervoorziening, kustverdediging en recreatie.

Ligging: Den Haag - Wassenaar. Omvang: ca. 2000 ha (lengte 6 km, breedte ruim 3 km).

Eigendom en beheer: Dunea

Staatsbosbeheer beheert de Ganzenhoek in het noordwesten.

Cultuurhistorie

Zo'n 7000 jaar geleden ontstonden de eerste strandwallen met daarop de Oude Duinen. Resten daarvan zijn nog te vinden in de vorm van het Haagse Bos (Den Haag) en De Horsten (Wassenaar). Vanaf het jaar 1000 vormden zich de Jonge Duinen, deels bovenop de Oude. In die tijd werd het gebied het jachtterrein van de edelen, die tevergeefs probeerden de vele lokale stropers hun konijnen te ontzeggen.

De naam is afgeleid van de centraal gelegen vallei Meijendel, waar van oudsher veel meidoorns groeien. Veel van die meidoornbossen hebben zich overigens pas kunnen ontwikkelen na de beëindiging van de 19e eeuwse landbouwontginningen.

In 1874 begon de Haagse Duinwaterleiding (DWL, nu Dunea) drinkwater in de duinen te winnen. Rond 1900 werd er meer water aan de duinen onttrokken dan dat er bij kwam, zodat de duinvalleien verdroogden en flora en fauna verarmde. Ter aanvulling van de watervoorraad is de DWL rond 1955 begonnen om rivierwater uit de Lek (later de Maas) te infiltreren in duinvalleien en gegraven plassen. De drinkwatervoorziening heeft het gebied overigens behoed voor grootschalige huizenbouw en wegenaanleg.

De begrazing door vee, die rond 1900 verboden was om verstuivingen tegen te gaan, is in de jaren '90 weer door de DZH geïntroduceerd in een poging om weer wat openheid te creëren in de hoge dichte grasvlakten. Sindsdien lopen en fjordenpaarden en galloways rond in een afgerasterd het gedeelte rond Kijfhoek-Bierlap.

Meer informatie kan worden gevonden in de pagina Jonge Duinen en in de pagina's over Meijendel in de Engelstalige Coastal Guide on Dune Management.

Resten menselijk gebruik
Vooral in de Vallei zijn nog veel overblijfselen te zien van de landbouwontginningen: de boerderij Meijendel, diverse geëgaliseerde valleien, omgeven door zandwallen en greppels met elzenbeplanting en andere boomaanplant. De Scheveningse watertoren is een monumentaal overblijfsel van de eerste duinwaterwinning. Tenslotte staan er hier en daar dennenbosjes als restanten van de grootschalige aanplant in het begin van de 20e eeuw.

Natuur en Landschap

Meijendel behoort tot de Jonge Duinen. Het heeft zijn open relatie met de zee gelukkig behouden. Op het strand kunnen zich in beperkte mate kleine strandduintjes ontwikkelen, meestal tot de eerstvolgende grote storm.

Het duinlandschap wordt bepaald door oude zgn. paraboolduinen (ontstaan door uitstuiving van grote stuifkuilen), de grote valleien in het middenduin en de resten van oude loopduinen in het oosten. Door de vele vergravingen is veel van het oorspronkelijke landschap verdwenen, maar in het noorden zijn de duinen nog grotendeels intact.

Aan de zeezijde is er nauwelijks opgaand bos of struweel, maar dit neemt landinwaarts sterk toe, vooral in de beschutte valleien. Rond de oude landbouwpercelen zijn vele soorten bomen te vinden, waarvan vele er eigenlijk niet van nature voorkomen. De variatie in vegetatie en landvormen hebben tot gevolg dat ook het dierenleven heel rijk is.

Heemtuin
Vlakbij het bezoekerscentrum in de vallei Meijendel is een heemtuin met inheemse duinplanten te vinden.

Flora & Fauna
Flora en fauna zijn uitzonderlijk rijk vanwege de afwisseling in vocht-, humus en kalkgehalte in de van oorsprong voedselarme bodem. Er komen meer dan 250 soorten vogels voor en ongeveer 100 soorten broeden er ook. Er zijn veel konijnen, muizen, spits- en woelmuizen, vleermuizen en ook reeën, vossen, wezels, en op natte plaatsen padden en kikkers. De Zandhagedis is een heel wat zeldzamere verschijning. De verscheidenheid aan insecten is enorm. In natte gebieden kunnen veel waterinsecten gevonden worden en in droge gebieden diverse soorten vlinders, mieren, kevers en bijen.

Bezoekerscentrum: midden in de vallei Meijendel, bij de boerderij: Meijendelseweg 40, Wassenaar, tel: 070 5117276.

Bezoekersinfo

Toegankelijkheid: De vallei Meijendel en de gebieden ten ZW en ZO daarvan zijn vrij toegankelijk op wegen en paden. Voor het wandelgebied Kijfhoek-Bierlap-Meeuwenhoek is een jaarlijkse toegangspas van Dunea nodig, aan te vragen bij het Zuid-Hollands Landschap. Een deel van het gebied is alleen toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek.

Wandelen: Voor wandelaars zijn er wandelpaden. In de Meijendelvallei zijn er drie hoofdwandelroutes, gemarkeerd met gele, blauwe en rode paaltjes. De route van de voormalige boerderij naar de Meijendelse Slag is geel. Het blauwe pad loopt door de vallei en rood is de route door het bos en de binnenduinrand (zie kaart).

Fietsen: Er lopen verschillende openbare fietspaden door het gebied (zie kaart).

Excursies: Dunea organiseert tal van excursies onder begeleiding van een duinwachter.

Honden: Honden zijn toegestaan, mits aangelijnd.

Paarden: Ruiterpaden komen grotendeels overeen met de fietspaden en zijn verbonden met het strand.

Overige faciliteiten: Er zijn een drietal horecagelegenheden, nl. naast de voormalige boerderij in de Meijendel vallei en nabij de ingangen Wassenaarse Slag (Wassenaar) en Pompstationweg (Scheveningen).

Evenementen: er zijn geen grote evenementen in Meijendel.

Vervoer

Fiets: tenzij u van lange wandelingen houdt is het meest geschikte vervoermiddel voor Meijendel is de fiets. Huur zonodig een fiets bij de stations Den Haag CS (of HS).
Openbaar vervoer
- Voor ingang Ganzenhoek: Deze ingang te bereiken met bus 90 naar Haarlem (vanaf Den Haag CS), halte Rijksdorp, dan 10 min lopen
- Voor ingang De Kievit-Meijendelseweg (Boerderij Meijendel): Den Haag CS: bus 43, halte Wassenaar-de Kievit.
- Voor ingang Waalsdorpervlakte: Den Haag CS: met stadsbus 5 richting Duinzigt, halte Waalsdorperweg, dan 16 min lopen
- Voor ingang Pompstationsweg (Scheveningen): Den Haag CS: bus 22, halte hoek Pompstationsweg-Doorniksestraat; of: Station Laan van NOI: bus 23, halte Ziekenhuis Bronovo vanaf hier is het 1 minuut lopen naar de Van Alkemadelaan.
Auto: Er zijn parkeerterreinen bij het Zwarte Pad (Scheveningen), langs de Meijendelseweg vanuit Wassenaar-De Kievit (De Kuil, 150 plaatsen) en nabij Boerderij Meijendel (200 plaatsen).

Adressen

Dunea, Stationsplein 4, 2270 AA Voorburg, tel. 070 3577500, www.dunea.nl

Bezoekerscentrum Dunea, Meijendelseweg 40, 2243 GN Wassenaar, tel. 070 5117276. Aanvraag wandelpas (Zuid-Hollands Landschap): tel: 010-2722222.

Terreinbeheer Dunea: Mevr drs. G.M. Leltz, Cantineweg 19A, 2224 XP Katwijk, tel. 071 4060606, fax 071 4076717.