|
Plaatsen |
| Noordwijkerhout |
|
Noordwijkerhout is een kleine gemeente met een dorpskern omgeven door bloembollenvelden,
met in het westen duinen en landgoederen. Met meer dan 1000 ha heeft Noordwijkerhout
het grootste areaal aan bollenvelden van alle Bollenstreekgemeenten. In het
voorjaar is het dorp dan ook op zijn mooist.
Inwonertal: 15.400 (2009)
Gezocht: voor deze pagina zijn wij op zoek naar een
paginasponsor. Iets voor
u?
Duinlandschap
Amsterdamse Waterleidingduinen:
een klein deel van dit uitgestrekte duingebied ligt in de gemeente N'hout. Geen
fietsen, geen honden. Toegangskaart vereist.
Langeveld:
brede binnenduinstrook, met graslanden en bos. Delen van de droge graslanden
worden afgeplagd om de flora van vochtige duinvalleien terug te krijgen; ook
wordt een duinbeek hersteld. Het gebied is een van de laatste restanten van
het grotendeels afgegraven Langeveld, oorspronkelijk een duingebied met graslanden,
duinakkertjes en hakhoutveldjes; dit landschap moest in de jaren na 1950 wijken
voor de bollenteelt.
Strandwalbossen
Leeuwenhorst
(98 ha): historisch landgoed op de oostelijke overgang van een oude strandwal
(Gooweg) en graslanden, bollenvelden en hakhoutbosjes. Door een wilsbeschikking
uit 1261 werd hier een zusterklooster gesticht. Deze abdij Ter Leede ("bij het
water") werd later herbouwd als het kasteel Leeuwenhorst genoemd. Dit kasteel
werd in de Tweede Wereldoorlog door het Duitse leger gesloopt. Het gebied bestaat
uit twee gedeelten; in het zuiden Klein Leeuwenhorst, met een landhuis uit 1859,
een Franse tuin en een zuidoostelijk daarvan gelegen eikenhakhoutbos. Ten noorden
daarvan ligt Oud Leeuwenhorst; alleen dit gedeelte is vrij toegankelijk op paden.
Gooweg (oostzijde).
Nieuw-Leeuwenhorst
(38 ha): in 1884 gesticht landgoed op een oude strandwal; tijdens de Tweede
Wereldoorlog bleef alleen het koetshuis gespaard. De zuidwestrand van het terrein
herinnert nog aan de romantische parkaanleg: slingerende paden, de schilderachtige
kikkervijver en de Paulinaberg. In 1953 kocht het Zuid-Hollands Landschap het
landgoed en begon met de reconstructie. De oevers van de vijver kregen een flauwe
helling waardoor planten als Rietorchis, Moerasrolklaver en Veldlathyrus het
hier goed doen. Bijzondere broedvogels zijn Fluiter, Houtsnip en Ransuil. Er
wordt gewerkt aan de aanleg van een smalle strook bos en struweel als ecologische
verbinding met de duinen. Het deel ten O van de Gooweg is vrij toegankelijk;
voor het deel ten W van de Gooweg is een jaarkaart nodig (ZHL, ook gratis verkrijgbaar
voor inwoners van Noordwijk en Noordwijkerhout). Gooweg, Noordwijkerhout (ten
zuiden van het Conferentiecentrum).
Cultuurlandschappen
Hogeveense polder:
in 1655 ontstaan, rijk aan weidevogels.
Ontstaan. Op de uitgestrekte Noordwijkerhoutse strandwal hebben zich
waarschijnlijk al meer dan 3000 jaar geleden mensen gevestigd. Tijdens de Romeinse
tijd werd het gebied bewoond door de Germaanse stam van de Caninefaten ("konijneneters").
In 889 kwam het gebied van het huidige Noordwijk en Noordwijkerhout tezamen
als de ambachtsheerlijkheid Northgo (d.w.z. gouw ten noorden van de Oude Rijn)
in bezit van graaf Gerolf. Beide dorpen worden nog altijd met elkaar verbonden
door de zgn. Gooweg, mogelijk een herinnering aan de naam Northgo. In 1231 werd
de ambacht verdeeld tussen de broers Wilhelmus en Gerardus, frates de Northeke.
De een kreeg Nortich, de ander Nortich in den Houte; dit is het begin van de
ambacht Noordwijkerhout.
Kloosters en kastelen. De dorpskern is ontstaan langs de doorgaande noord-zuid
weg op de strandwal; de oude naam Herenweg (middeleeuwse aanduiding voor doorgaande
wegen die onder bescherming van de heer stonden) is nog altijd bewaard gebleven
als de noordelijke voortzetting van de Gooweg. Ten zuidwesten van de dorpskern
werd in 1261 begonnen met de bouw van het klooster Ter Leede, het latere Leeuwenhorst,
dat in de Tachtigjarige Oorlog geheel werd verwoest. En ten westen van het dorp
werd na 1275 het kasteel Boeckhorst gebouwd, dat in de 19e eeuw is gesloopt.
In 1434 is Noordwijkerhout met Hillegom, Lisse en Voorhout een zelfstandige
baljuwschap geworden. In 1732 telde het dorp 617 inwoners. Door de eeuwen heen
waren de belangrijkste middelen van bestaan de landbouw, veeteelt en visserij.
Bloembollen. Omstreeks 1904 werd begonnen met het afzanden van de binnenduinen,
vooral voor de zandwinning; de ondergrond bleek echter ook uitermate geschikt
te zijn voor de bollencultuur. In de jaren na 1950 werden de duinen van het
Langeveld afgegraven. Door omzetting van grasland in bollenland - door de zgn.
omspuitingsmethode, waarbij zand uit de ondergrond boven wordt gebracht - werd
vanaf 1959 de oppervlakte aan bollenland nog eens bijna verdubbeld. Veel bollenkwekers
schakelden over op meer winstgevende teelt van bloemen in kassen en warenhuizen.
Als gevolg van ruimtegebrek is de bollenteelt en het open karakter van het buitengebied
de laatste decennia steeds meer onder druk komen te staan.
Witte Kerkje:
het oorspronkelijke Romaanse kerkje uit omstreeks 1300 is in 1508 grondig verbouwd
en uitgebreid met een ruim Gotisch koor en een verhoogde toren. Tijdens het
beleg van Leiden in 1573 werd de kerk door de geuzen in brand gestoken om te
voorkomen dat de Spaanse troepen de kerk zouden vorderen. In 1620 werd alleen
het kerkschip hersteld en in 1730 werd het schip van de kerk grondig opgeknapt.
De toren is in 1959 gerestaureerd. De houten spits dateert uit begin 17e eeuw.
De kerk zelf werd van 1974-1975 grondig gerestaureerd. In 1987 is het witte
kerkje uitgebreid met het Gotische koor dat in 1573 verwoest werd. Het orgel
is uit 1840 en werd gerestaureerd in 1977. Dorpsringweg.
Hogeveensemolen:
achtkantige poldermolen (type grondzeiler), in 1654 gebouwd in de zgn.
Keutelveenen. Door de aanleg van de Haarlemmertrekvaart werd de molen in 1659
verplaatst naar de Hogeveense Polder. De molen werd in 1945 beschadigd door
een bombardement, in 1953 voorzien van een motor en in 1978 van een elektrisch
vijzelgemaal. Westzijde Leidsevaart, ter hoogte van nr. 82.
Klein Leeuwenhorst:
witgepleisterd neoclassicistisch landhuis uit 1858, gelegen in het gelijknamige
natuurgebied. In het park een 18e eeuwse zonnewijzer. een koetshuis (midden
19e eeuw) en een portierswoning (1872). Gooweg 45-45A-47.
St. Bavo complex:
krankzinnigeninrichting, rond 1920 gebouwd volgens het zgn. paviljoenssysteem,
met als belangrijkste elementen het symmetrische tweelaagse St. Bavo klooster
annex dienstgebouw en kapel met invloed van de neo-renaissance stijl. Langevelderweg
27.
Gemeentehuis:
in 1930 gebouwd in de traditie van de Delftse school, gekenmerkt door o.a. een
ambachtelijk materiaalgebruik. Voorbeeld van een Gesamtkunstwerk, waarbij de
architect naast het exterieur ook het interieur en het meubilair ontwerpt. Herenweg
4.
Binnenwater
Oosterduinse Meer: in de volksmond vaak het Comomeer genoemd,
ontstaan door afgraving van de voormalige Oosterduinen. Dit fraaie recreatiegebied
van ongeveer 1 km lang en 400 m breed is ook voor kleine kinderen geschikt (ten
oosten van het Langeveld). In het zuidoosten is een brede rietkraag met wilgenmoerasbos.
Wandelen & Fietsen
Stoere Stuiver natuurontdekkingstocht: met het speciale
boekje een halve dag door de duinen, met vrienden, klas of familie (7 - 12 jaar).
Het Stoere Stuiver-boekje kost € 2,40 en is verkrijgbaar bij: kantoor Staatsbosbeheer,
Duinweg 81, Noordwijk; VVV Holland Rijnland, De Grent 8, Noordwijk; VVV Noordwijkerhout,
Dorpsstraat 10, Noordwijkerhout; en NJC Jeugdherberg Stay Okay, Langevelderlaan
45, Noordwijkerhout.
De website Ontdek Zuid-Holland (van ZHBT en EUCC) biedt informatie en kaarten van bewegwijzerde wandel-, fiets- en kanoroutes.
Stiching Recreatief Fietsen: 8 Fietsroutes vanuit Noordwijkerhout www.recreatief-fietsen.nl
Evenementen
April: Bloemencorso van de Bollenstreek
Vervoer
Vanuit Station Leiden: buslijn 57
Vanuit Station Haarlem, Heemstede, Noordwijk en Den Haag CS: buslijn 90
Gemeentehuis: Herenweg
4, tel. 0252 343737, www.noordwijkerhout.nl
VVV
VVV Noordwijkerhout, Dorpsstraat 8, 2211 GC
Noordwijkerhout, tel: 0252 372096, www.vvvnoordwijkerhout.nl