|
Plaatsen |
| Rijswijk |
| |
|
Rijswijk ligt op één van de oudste strandwallen (ca. 7500 jaar)
van West-Nederland. De gemeente ontstond tussen de 8e en de 12e eeuw toen men
de, tussen de strandwallen gelegen, veengrond ging cultiveren. De strandwallen
zelf waren bijzonder geschikt voor de aanleg van fraaie parken, vooral buitenplaatsen
en landgoederen. Deze werden grotendeels begin 17e eeuw aangelegd en een aantal
daarvan zijn nog bewaard gebleven. Aan de zuidkant van Rijswijk ligt het Stadslandschap
met het Elsenburgerbos, het Wilhelminapark en de Hoekpolder. Strand, duinen
en historische steden als Delft en Leiden bevinden zich in de directe omgeving.
Aantal inwoners: 46.702 (2009).
Gezocht: voor deze pagina zijn wij op zoek naar een
paginasponsor. Iets voor
u?
Streek: Voor informatie over de streek, zie de pagina Den Haag - Leiden.
De Voorden:
het boscomplex De Voorden (32 ha) bestaat uit de voormalige buitenplaatsen Overvoorde,
Steenvoorde en De Voorde.
Steenvoorde werd al genoemd in 1260. Tegenwoordig
is het een openbaar terrein dat bestaat uit enkele boomgaarden met speeltoestellen
en een besloten bosgebied. Landgoed Overvoorde werd al in 1318 genoemd, hoewel
er pas vanaf 1559 sprake is van een hofstede op die plek. Overvoorde is nu een
openbaar wandelpark met een grote speelweide, kinderboerderij en opstallen.
De Voorde werd pas in 1800 aangelegd en is daarmee
één van de jongste buitenplaatsen. De Voorde is nu een openbaar
park met een rijke vegetatie en relatief veel oude beplanting.
Deze parken met waterpartijen werden aangelegd aan de strandwal waarop de huidige
Van Vredenburchweg is aangelegd.
Huis Te Werve:
gelegen aan en gedeeltelijk op de strandwal, waarover de Van Vredenburchweg
loopt. In 1922 kwam het landgoed in bezit van Shell Petroleum NV. Aan de sportvelden
is nu nog te zien dat het jarenlang werd gebruikt als ontspanningscentrum voor
de medewerkers van Shell. Sinds 1999 is het landgoed in handen van het Zuid-Hollands
Landschap waardoor dit natuurgebied binnenkort weer in de oorspronkelijke staat
zal zijn teruggebracht. Het fraaie landschapspark rond het huis is redelijk
gaaf bewaard gebleven. Het landgoed herbergt ook veel stinzenplanten en meer
dan 500 soorten paddestoelen. Er is ook een waterplas waarin zich zich bijzondere
waterplanten en –dieren bevinden. Vanaf een vogelobservatiepunt zijn vele
eendensoorten, aalscholvers en blauwe reigers te zien.
Rijswijkse Bos:
gelegen op de oude strandwal aan de Van Vredenburchweg. Al voor 1630 bekend
als Huis Ter Nieuburg. In 1833 werd het terrein veranderd in een landschapspark
en na 1897 veranderde de naam in het ‘Rijswijkse Bos’. Tegenwoordig
bestaat het Rijswijkse Bos (6,8 ha) uit jong bos met twee rechthoekige waterpartijen
en vrijwel rondom het hele park een gracht. Daar vlakbij vinden we Den Burgh
en Landhuis Welgelegen:
Den Burch: gelegen aan de strandwal waaraan ook Huis
te Werve, Ter Nieuburgh en De Voorden liggen. Het park was al omstreeks 1300
bekend. Het landgoed bestaat tegenwoordig uit parkbos met grote waterpartijen.
Ingang aan het Julialaantje 22/24.
Landhuis Welgelegen: een park uit eind 18e eeuw. Julialaantje
2.
Cromvliet:
gelegen op de oude en landschappelijk fraaie strandwal tussen Rijswijk en Voorburg.
Het park was al bekend in de 17e eeuw. Tegenwoordig is het gebied (1,1 ha) een
restant parkaanleg dat bestaat uit grasveld, struik-/boompartijen en slingerende
paden. Gelegen aan de Geestbrugweg.
Arentsburg en
Hoekenburg: deze buitenplaatsen liggen in de oksel van de Trekvliet
en het Rijn-Schiekanaal. Hier bevinden zich grote aantallen en vele soorten
narcissen. Arentsburghlaan/Hoekenburgerweg.
Landhuis Drievliet:
een park dat tegenwoordig is uitgegroeid tot het Familiepark Drievliet. Jan
Thijssenweg 16.
Hoornwijk:
het park met vijver vormt het laatste restant van Hoornwijk en is één
van de talrijke buitenplaatsen die ooit de Vliet sierden. Jan Thyssenweg 2.
Elsenburgerbos:
de waterpartijen en vooral de bloemenweiden zijn in trek bij vele vogelsoorten.
Ook bevinden zich er veel uitheemse boomsoorten. Hoewel het een bos wordt genoemd
heeft het alle kenmerken van een stadspark. Lange Kleiweg.
Wilhelminapark:
een openbaar wandelpark dat eind 20e eeuw is aangelegd. Hazepad/Bosweg.
Uit opgravingen is bekend dat deze streek reeds ver voor onze jaartelling werd
bewoond. Zo woonden er in de romeinse tijd al de Cananefaten. Destijds was deze
streek nauwelijks geschikt voor permanente bewoning. Het bestond grotendeels
uit moerassig veengebied begroeid met wilgen, elzen en rijshout. Van dit laatste
gewas is de naam Rijswijk vrijwel zeker afgeleid. Tussen de 8e en 12e eeuw werd
het Rijswijkse veengebied ontgonnen en in cultuur gebracht. Aangenomen wordt
dat de stad in deze tijd is ontstaan. Op de plaats van de huidige Oude Kerk
werd omstreeks 1200 een primitief kerkje gebouwd. Er is weinig bekend over de
ontwikkeling van de gemeente, maar wel is bekend dat het dorp omstreeks 1500
bestond uit ca 500 inwoners. Verder weten we dat er vier burchten of kastelen
stonden: Steenvoorde, Te Werve, Den Burch en Te Blotinghe.
In de 17e en 18e eeuw werden in Rijswijk meer dan 30 buitenverblijven gebouwd
door welgestelde kooplieden, regenten en ambtenaren uit de omliggende steden.
Op de plaats waar nu het Rijswijkse bos is, werd in de 17e eeuw het Huis ter
Nieuburg gebouwd dat in 1697 internationaal vermaard werd toen hier de vrede
van Rijswijk werd getekend. Dit betekende het einde van de laatste Europese
oorlog van de 17e eeuw. Later werd dit Huis afgebroken en werd er een gedenknaald
geplaatst (1792-1794).
Van oudsher hield de bevolking zich met name met de melkveehouderij bezig. Tot
aan het begin van de 20ste eeuw bleef het agrarische karakter bewaard. Daarna
zorgde de sterk toenemende bebouwing voor het verdwijnen van deze bedrijfstak.
Reeds eind negentiende eeuw was een begin gemaakt met enkele kleinschalige woningbouwprojecten.
Begin twintigste eeuw volgden de wijken Leeuwendaal en Cromvliet en in de dertiger
jaren de Bomenbuurt. Na de Tweede Wereldoorlog ging de verstedelijking versneld
verder en jarenlang was Rijswijk een van de snelst groeiende gemeenten van Nederland;
in amper 100 jaar tijd ging het van dorp met 3000 zielen, tot een stad van 50.000
inwoners.
 |
monumentaal gebouw |
 |
museum gevestigd in monumentaal gebouw |
 |
museum |
 Kust |
 Streek |
 Natuur |
 Cultuur |
 Fun |
|||
Steenvoorde:
al in 1260 werd het kasteel genoemd. Omstreeks 1350 werd het verwoest en vervolgens
herbouwd. Later werd ook dit kasteel weer afgebroken (na 1560). In 1580 stond
hier een zware boerderij met bijgebouwen en een boomgaard, omgeven door singels
en sloten. Omstreeks 1778 werd deze boerderij afgebroken en vervangen door het
internaat van de Kruisvaarders van St. Jan. In 1944 werd dit internaat volledig
vernietigd. Tegenwoordig zijn hiervan geen overblijfselen meer te vinden.
Overvoorde: in 1559 was er al sprake van een hofstede met land.
De basis voor het kasteel Overvoorde werd gelegd in 1623. In 1833 werd het gebouw
ingrijpend gerenoveerd, waardoor het huidige aanzien werd gerealiseerd.
De Voorde: het huis werd gebouwd in 1800. Recent werd het voormalige
koetshuis gesloopt. Huis De Voorde wordt tegenwoordig bewoond door kunstenaars.
Van Vredenburchweg.
Huis Te Werve:
al in 1262 was er sprake van Huis te Werve, één van de middeleeuwse
kastelen van Rijswijk. Rond 1450 verrees er op dezelfde plek een groot vierkant
kasteel, opgetrokken in baksteen en omgeven door een slotgracht met ophaalbrug.
Het huis heeft zijn huidige aanzien gekregen in de eerste helft van de 18e eeuw.
In 1953 is het huis grondig gerestaureerd en werd tevens de serre aan de voorzijde
gebouwd. Van 1922-1999 was het complex in bezit van Shell, die het huis tientallen
jaren heeft gebruikt als clubhuis voor het personeel (‘Vereeniging Clubhuis
Te Werve’). Van Vredenburchweg.
De Naald:
oorspronkelijk stond hier een oude Hofstede, die uiteindelijk in 1630 werd afgebroken.
In 1634 kwam hiervoor in de plaats het Huis ter Nieuburg, één
van de vroegste uitingen van het Hollands classicisme. In 1697 werd hier de
Vrede van Rijswijk gesloten, die een eind maakte aan de negenjarige Oorlog.
Later in 1790 werd het Huis ter Nieuburg afgebroken. Als herinnering aan de
Vrede van Rijswijk werd centraal in het park (tegenwoordig het Rijswijkse Bos)
een stenen obelisk geplaatst (1793), beter bekend als de Naald. Van Vredenburghweg.
Den Burch: het landgoed ligt aan de strandwal waaraan
ook Huis te Werve, Ter Nieuburg en De Voorden liggen. De naam Den Burch is afgeleid
van de middeleeuwse burcht (ridderhofstad) die op deze plaats stond. Mogelijk
werd dit kasteel rond 1300 gebouwd. Er is echter veel onzeker over het verleden
van deze burcht. De woontoren van de burcht werd ergens tussen 1580 en 1693
afgebroken. Het huidige huis stamt uit de 18e eeuw. Toen was er sprake van een
kapitaal herenhuis met tuinmanswoning, stalling, koetshuis en verdere tuinmenageriën.
In 1894 werd het huis ingrijpend verbouwd met meerdere delen in neorenaissancestijl.
Het kasteelterrein en het voormalige herenhuis met enkele gebouwen, zoals een
boerderij met hooibergen, zijn nog aanwezig. Het huis wordt sinds 1951 gebruikt
als opvanghuis en jeugdcentrum door de paters Salesianen van Don Bosco. Julialaantje
22/24.
Landhuis Welgelegen: Een landhuis, vermoedelijk uit
het begin van de 18e eeuw, waar stadhouder Willem III nog een jaar de eigenaar
van was. In de 15e eeuw stond op de plek van het landhuis vermoedelijk al een
boerderij. Naast het landhuis ligt de villa Eliza, deze villa heeft een grote
houten kas, de orangerie. Julialaantje 2.
Cromvliet:
gebouwd in de 17e eeuw op de oude en landschappelijk fraaie strandwal tussen
Rijswijk en Voorburg. In de 18e eeuw werd het drastisch verbouwd en verkreeg
daarmee de classicistische stijlkenmerken. In 1994 is het huis gerestaureerd
en verbouwd tot vijf appartementen. Geestbrugweg.
Arentsburg en
Hoekenburg: onder deze buitenplaatsen ligt de voormalige Romeinse
stad, Forum Hadriani, waarvan de resten nog zichtbaar zijn. Arentsburghlaan/Hoekenburgerweg.
Landhuis Drievliet:
een voormalig buitenhuis dat tegenwoordig deel uitmaakt van het Familiepark
Drievliet. Jan Thijssenweg 2.
Hoornwijk:
gebouwd in de 18e eeuw, vlakbij de Hoornbrug over de Vliet. In 1982-1984 werd
het huis grondig gerestaureerd en kreeg het zijn huidige bestemming van kantoorruimte.
Jan Thyssenweg 2.
St Bonifatiuskerk:
met bijbehorende pastorie. Van Vredenburchweg 67-69.
De Oude Kerk
van Rijswijk: eeuwenlang het middelpunt van het Rijswijkse gemeenschapsleven.
Het huidige gebouw dateert uit het laatste decennium van de 15e eeuw en is voor
het laatst gerestaureerd in 1920 en 1926 met o.a. een nieuwe ingang in de stijl
van Berlage. Herenstraat 62b.
Huize Hofrust:
met theekoepel, brug en hek. Laan Hofrust 2/4.
Het Tollenshuis: voorheen de Ottoburg, waar de dichter
Tollens heeft gewoond. Tegenwoordig het Museum Rijswijk met een expositie van
de Rijswijkse topografie (schilderijen, tekeningen), Rijswijkse kunstenaars,
bodemvondsten en oudheidkundige voorwerpen, De vrede van Rijswijk (1697) en
Huis ter Nieuwburgh. Open: di t/m vrij 14-17u, za 11-17u. Herenstraat 67, tel.
070-3903617, www.museumryswyk.nl
Tolhuis:
voormalig tolhuis, gebouwd in eclectische stijl. Tegenwoordig in gebruik als
woonhuis. Delfweg 32.
Stoomgemaal:
gelegen aan het Jaagpad 6.
Boerderijcomplex
‘Vlietzicht’: voormalig boerderijcomplex met schuur
en toegangshek. Jaagpad 7.
Watertoren:
gebouwd in 1911 ten behoeve van de bewoners van Rijswijk-Zuid. Jaagpad 148c.
Boerderijcomplex
‘Paulinaburch’: Langhuistype met wagenschuur, arbeiderswoning
en toegangshek. Lange Kleiweg 98/100.
Boerderijcompex
‘Breedam’: een dwarshuistype met karnschuur, paardenstal,
hooiberg, twee koeienstallen en een toegangshek. Haantje 11.
Schaapweimolen:
uit 1826. Oorspronkelijk stond deze molen langs de huidige provinciale weg tussen
Rijswijk en Delft. Molenwetering 2.
Boerderij:
uit de 17e-18e eeuw. Gelegen aan de Endehoekseweg 9.
Wandelen en fietsen
Wandeling door Oud Rijswijk: deze wandeling
duurt ca 1 uur en leidt u langs een aantal rijks- en gemeentemonumenten. Start
en eindpunt bij Museum Rijswijk, Herenstraat 67.
Wandelen in de natuur van de Rijswijkse buitenplaatsen:
veel mooie natuur om te wandelen en te genieten in de buitenplaatsen De Voorde,
Steenvoorde, Overvoorde, Den Burch, Te Werve, Cromvliet en Welgelegen.
Fietstocht historische woningbouw Rijswijk: deze fietstocht
voert u langs 17e en 18e eeuwse woonhuizen, buitenplaatsen, de Schaapweimolen,
de watertoren en de opgraving van een Romeinse villa. Start- en eindpunt bij
het museum Rijswijk, Herenstraat 67.
Fietstocht langs markante gebouwen en plekken in Rijswijk:
een impressie van 15 jaar stedenbouw. Start- en eindpunt bij het gemeentehuis
aan de Generaal Spoorlaan.
Meer informatie over de de wandel- en fietsroutes op www.rijswijk-info.nl
Landgoederenzone Rijswijk: Stichting De Voorde, die zich inzet voor het behoud en de versterking van de kwaliteit van de natuur- en cultuurhistorische waarden van de Landgoederenzone Rijswijk; 200 ha natuurgebied in 7 buitenplaatsen, heeft wandel- en fietsroutes ontwikkeld door de Landgoederenzone en de overige natuur- en cultuurhistorische gebieden van Rijswijk. Deze zijn downloadbaar vanaf de website van Stichting De Voorde: www.devoordes.nl
Meer informatie vindt u op de website Ontdek Zuid-Holland (door ZHBT en EUCC) met informatie en kaarten van wandel- fiets- en kanoroutes. www.ontdekzuidholland.nl
Openbaar Vervoer
Voor informatie over trams en bussen in de regio Den Haag, zie www.htm.nl
Voor informatie over busvervoer, zie www.connexion.nl
Voor reisplanning met bus, ferry, metro, tram, trein, zie www.9292ov.nl
Gemeentehuis
Gemeentehuis, Bogaardplein
15, 2284 DP Rijswijk, tel. 070-3261000, www.rijswijk.nl
Stadgewest Haaglanden
Koninginnegracht 8, 2514 AA Den Haag, tel. 070-3129100, www.haaglanden.nl
VVV
VVV-Zuid-Holland, www.zuidhollandinfo.nl
Attracties
Aardewerkfabriek ‘De Delftse Pauw’: één
van de weinige aardewerkfabrieken waar origineel, volledig met de hand geschilderd
Delfts aardewerk wordt vervaardigd. Tijdens een rondleiding wordt uitgelegd
hoe het Delfts aardewerk wordt vervaardigd. Delftweg 33, tel. 015-2124920
Bronnen
Informatie o.a. verkregen uit het boek ‘Uitwaaien’, Gemeente Rijswijk
Historische Vereniging Rijswijk, tel. 070-3905631, www.historischeverenigingrijswijk.nl