|
Plaatsen |
| Schiedam |
| |
|
De oude Hollandse stad Schiedam ligt in het hart van het Rijnmondgebied, tussen
Rotterdam en Vlaardingen. Schiedam is bekend om zijn hoge molens en jeneverindustrie.
Inwonertal: 75.406 inwoners (2009)
Langs de noordzijde van de Maas werd rond 1250 door Dirk Bokel een dam in het zijriviertje de Schie aangelegd: hier komt de naam Schiedam vandaan. Er stond hier reeds langer een kasteel, waar een dorp omheen was gegroeid; het kasteel kwam in bezit van de zus van graaf Willem II van Holland en Zeeland, Aleida. Zij woonde in haar 'woning ter nuwer Scie' en was degene die, inmiddels weduwe van Jan I van Avesnes van Henegouwen, Schiedam in 1275 stadsrechten gaf; het wapen van Schiedam toont sindsdien de leeuw van Henegouwen. Aleida heeft feitelijk de stad gesticht; zij zorgde ook voor een kerk en een gasthuis. In de 14e eeuw krijgt Schiedam het recht om een sluis te bouwen in de Schie. Willem IV wil een doorvaartsluis groot genoeg om een oorlogsvloot door te laten. In 1340 krijgt Schiedam er concurrenten bij in de vorm van Rotterdam en Delft, omdat die toestemming krijgen een verbinding te maken van de Schie naar de Maas.
Door zijn ligging aan de Maas is handel altijd erg belangrijk geweest voor Schiedam en in de 17de eeuw werd de haringvisserij daaraan toegevoegd. In de 17de eeuw wordt door de verslechterde relatie met Frankrijk de drankimport vanuit dat land verboden. Als gevolg daarvan kregen de Schiedamse jeneverstokers de kans om uit te breiden. Sindsdien is Schiedam de stad van de jenever. Schiedam ontwikkelde zich tot een schilderachtige Oudhollandse binnenstad met grachten, oude herenhuizen en vijf beroemde stadsmolens. Er waren hier toen twintig molens in bedrijf. Ze maalden granen voor de bakkers, maar meer nog voor de branders die moutwijn stookten voor de jeneverindustrie. Nog altijd vormen de vijf overgebleven molens, de hoogste ter wereld, een belangrijk aspect van het stadsleven van Schiedam.
In de 19de eeuw kwam de terugslag voor de industrie; door de eenzijdigheid en de late aanpassing aan nieuwe productiemethoden raakte Schiedam in verval. Door de rookwolken werd Schiedam toen ook wel Zwart Nazareth genoemd. Na de Tweede Wereldoorlog zorgde de scheepsbouw zorgde weer voor een tijdelijke opbloei, waar weer een einde aan kwam in de jaren zeventig.
Kasteelruïne. De restanten van het 13e eeuwse kasteel van Aleida zijn nog te bewonderen in het centrum van Schiedam, naast het stadskantoor.
Molens
Museummolen De Nieuwe Palmboom: windkorenmolen (stellingmolen)
uit 1781; hersteld na een brand in 1901. Open: di-za (11-17 uur) en zon- en
feestdagen (12.30-17 uur), tel. 010-4267675, Noordvest 34.
De Walvisch: windkorenmolen (stellingmolen) uit 1794, nog steeds
in bedrijf. Er is een winkel in gevestigd die bakproducten verkoopt en er is
een expositie met fotomateriaal en gebruiksvoorwerpen. Westvest 229
De Drie Koornbloemen: windkorenmolen (stellingmolen) uit 1770;
hier wordt nog veevoeder gemalen. Vellevest 3
De Vrijheid: windkorenmolen (stellingmolen) uit
1785; doet nog dagelijks dienst als korenmolen voor bakkers en de moutwijnjeneverindustrie
en verkoopt molenproducten aan particulieren. Hij is te bezichtigen en op aanvraag
zijn er rondleidingen. Noordvest 40
De Noord: windkorenmolen (stellingmolen) uit 1803; hierin is een
restaurant gevestigd, maar de molen draait nog regelmatig. Noordvest 38
Stichting De Schiedamse Molens: zet zich in voor het beheer en behoud van het molenerfgoed in Schiedam www.schiedamsemolens.nl
Musea
Het gedistilleerd museum: alles over gedistilleerde drank: van proeven
to het horen van drankliederen. Open: di-za. Lange Haven 74-76.
Nationaal Coöperatie museum: een ouderwetse kruidenierswinkel
(1920). Open: wo-za. Lange Haven 84.
Stedelijk Museum Schiedam: kunst vanaf 1880 en lokale geschiedenis.
Open: di-za. Hoogstraat 112.
Parken
Schiedam heeft een vrijwel aaneengesloten band van parken en groenstroken die
loopt van het centrum van de stad via de Nieuwe Maas tot in het open gebied
van Midden-Delfland: de Groene Long van Schiedam. Per inwoner is ongeveer 40
m2 groen beschikbaar. Loopt u de grote groengebieden na, dan komt
u achtereenvolgens tegen: de Plantage, de Maasboulevard, het Volkspark, het
Julianapark, de parken Nieuwland en Stricklede, sportpark Harga, Prinses Beatrixpark,
Park Kethel en recreatiegebied Prinsenbos.
In de Groene Long komen zeer veel planten- en diersoorten die elders in de stad
niet aan te treffen zijn, zoals vele soorten vogels, vlinders, libellen, wezels,
knaagdieren en planten als Zwanenbloem en biezen. Op veel plaatsen in de Groene
Long wordt het traditionele (intensieve) groenbeheer omgevormd tot ecologisch
(extensief) beheer.
De Plantage:
tussen de Tuinlaan en Lange Nieuwstraat, in 1767 aangelegd en daarmee één van
de oudste stadsparken van Nederland. De Plantage is door de jaren heen veranderd,
maar heeft nog de grootste en mooiste bomen van de stad.
Maasboulevard:
het groene balkon langs de Nieuwe Maas, een fraaie promenade met zitbanken en
prachtig uitzicht over de rivier. Kinderen kunnen hun vertier vinden op de speelweiden
en -terreinen. Versiering met historische objecten als een nagebouwde sluiskolk,
de boeg van een ijsbreker en scheepsboeien, maakt het park compleet.
Het Volkspark:
bosachtig park langs de Westfrankelandsedijk. Het park is voor een deel 60 jaar
oud. Naast de rust die u er vindt, treft u er ook speelweiden, trapveldjes en
een speeltuin voor kinderen aan.
Julianapark:
een prachtig aangelegd wandelpark met kleurrijke bloemperken, een grote eendenvijver
met talrijke watervogels, een heuvel met een imposante koepel en de 'Koningin
Emmabank'.
Wijkparken Nieuwland
en Stricklede: aan de voet van de Vlaardingerdijk, bieden
vooral de jeugd en de ouderen van de wijken Nieuwland en West recreatiemogelijkheden.
In het park Nieuwland is een wijkspeeltuin aanwezig voor kinderen.
Sportpark Harga e.o.: een goed uitgangspunt om mooie, lange wandelingen
te maken. Met name wandelingen die door het rustieke groengebied langs de Poldervaart
voeren, zijn een bijzondere ervaring. De sportvelden van sportpark Harga zijn
gelegen tussen veel groen, grote boompartijen en vijvers. Vlakbij het sportpark
ligt het volkstuinencomplex Vijfsluizen.
Prinses Beatrixpark:
het grootste recreatiepark van de stad, gelegen aan de middeleeuwse Poldervaart,
bereikbaar via Parkweg (P), Schiedamseweg (P) en Duivenpad. Het park biedt speelweiden,
wandelpaden, een moerastuin, een heemtuin, een kinderboerderij, een (invaliden)speeltuin,
pannenkoekhuis, een trimbaan, barbecueplaatsen en vijvers. Ook zijn er drie
wandelroutes uitgezet. Tijdens een wandeling in het zuidelijke deel van het
park (nabij moerastuin) kunt u Galloway runderen tegenkomen. Ze lopen vrij rond
en helpen mee het park op een natuurlijke manier te onderhouden. In een deel
van het park mogen overdag tenten worden opgezet. In het park liggen ook de
sportveldencomplexen Thurlede en Kethel en het volkstuinencomplex Thurlede.
Bovendien vindt u aan de rand van het park het zwembad Groenoord. Aan de overkant
van de Poldervaart ligt de voormalige landijsbaan. Dit gebiedje wordt
nu ecologisch beheerd, onder andere door extensieve begrazing. Met enig geluk
kunnen daar zeldzame vogels worden gezien zoals de Lepelaar.
Park Kethel:
direct ten noorden van de oude dorpskern van Kethel. Het park geeft een beeld
van de schoonheid van het typisch Zuid-Hollandse polderlandschap. In dit landschapspark
kunt u heerlijk wandelen door de groene weiden met koeien en schapen. Op de
achtergrond ziet u altijd het karakteristieke dorpje Kethel. Het park wordt
ecologisch beheerd. Hierdoor staan in de bermen en langs de slootkanten zeldzame
bloemen als de Zwanebloem. Ook zijn er paddenpoelen aangelegd en in het vroege
voorjaar zijn er vele padden te zien als zij massaal naar deze poelen trekken.
Rij dan voorzichtig en spaar de padden! In het park staan ook veel knotbomen
die veel gebruikt worden door vleermuizen, uilen en broedvogels. Zo vormt Park
Kethel een klein, maar fijn, natuurgebiedje midden in de drukke stad. Het park
maakt deel uit van de Groene Long en heeft uitlopers naar poldergebied Midden-Delfland.
Deze uitlopers vormen de laatste schakels in de groene ader van Midden-Delfland
tot aan de Nieuwe Maas.
Recreatiegebied Prinsenbos: pas aangelegd gebied,
grenzend aan Midden-Delfland. Het beeld van dit gebied wordt bepaald door opgaande
bosbeplantingen met open ruimten. Er zijn voet- en fietspaden aanwezig die in
verbinding staan met Midden-Delfland en er zijn voorzieningen voor sport en
spel. In de komende jaren zal Midden-Delfland ontwikkeld worden tot recreatie-
en natuurgebied. Hiervoor zullen tegen de stadsrand van Schiedam nog enkele
bosgebieden, terreinen voor dagrecreatie, wandel- en fietspaden aangelegd worden.
Poldervaart:
dit ruim 5 km lange kaarsrechte kanaal is in de 14e eeuw dwars door Schiedam
gegraven om het veenweidegebied van Midden-Delfland rondom Schiedam beter te
ontwateren. Sindsdien is er veel veranderd en is een deel van de vaart in de
jaren zeventig gedempt. De huidige Poldervaart heeft, samen met de aanliggende
groengebieden van de Groene Long, een belangrijke ecologische en recreatieve
functie. Ondanks dat de Poldervaart nu midden in het stedelijke gebied ligt
heeft het toch nog een zeer landschappelijk karakter en is rijk aan flora en
fauna. Na het weer opengraven van het noordelijk deel van de vaart in 2000 wordt
er ook naar gestreefd om de gedempte zuidelijke delen weer open te graven om
de waterkwaliteit te verbeteren. Daarnaast wordt er een fietspad langs de gehele
Poldervaart aangelegd zodat mensen dwars door heel Schiedam kunnen fietsen terwijl
ze toch in het groen fietsen. De Poldervaart zal dan de ecologische corridor
van Schiedam zijn. De oevers worden ecologisch ingericht zodat er een natuurlijke
overgang komt van open water via een verlandingszone die overloopt in de oever.
Hiermee hoopt bereikt te worden dat dieren die nu uit de (binnen)stad verdwenen
zijn weer terug komen. Voorbeelden hiervan zijn: Wezel, Hermelijn, Kleine karekiet
en diverse vlinders en libellen.
Heemtuin 't Hoefblad:
(in het Prinses Beatrixpark): samen met de aangrenzende kinderboerderij één
groot natuureducatief object. In de Heemtuin vindt u allerlei streekgebonden
planten; planten die in Zuid-Holland thuishoren. De door de mens in het Nederlands
landschap aangebrachte dijken, slootjes, bossen, akkers en grienden zijn er
in het klein nagebootst. Eind 1998 is de inrichting van de heemtuin aangepast
om een beter gebruik voor gehandicapten mogelijk te maken. Er is een speciale
rolstoelroute, er zijn verhoogde plantenbakken en er zijn informatiebordjes
in brailleschrift. Geopend: dagelijks 9-16u. Elke laatste zondag van de maand
van 14:00 tot 15:30 u is er een activiteit voor het hele gezin m.b.t. natuur-
en milieu-educatie. Voor meer informatie, tel. (010) 631 5289.
Kinderboerderij 't Hoefblad: hier kunt u kennismaken
met verschillende Nederlandse boerderijdieren zoals kippen, schapen, koeien,
geiten, varkens en konijnen. Het contact met het dier staat centraal. Om die
reden mogen de meeste dieren op de kinderboerderij vrij rondlopen. Eind 1998
is de inrichting van de kinderboerderij aangepast voor gehandicapten. Zo is
de nieuwe stal/hooiberg voorzien van een invalidentoilet, is de tentoonstellingsruimte
toegankelijk gemaakt voor rolstoelers, zijn er informatiebordjes in braille
geplaatst en zijn er aangepaste spelmaterialen aangeschaft. Geopend: di - zo
10-17u. Maandag gesloten. Heel het jaar worden er activiteiten georganiseerd:
cursus dierverzorging, eierenzoekactie, schaapscheerdersfeest, dierendag, kindervakantieweek
en imker in bedrijf. Voor meer informatie, tel. (010) 631 5291.
Kindertuinen: op complex Park Kethel aan de Harreweg
en complex Vijfsluizen aan de Vlaardingerdijk liggen kindertuinen. Kinderen
uit de groepen 5 en 6 van de basisschool krijgen de kans om in hun vrije tijd
één middag in de week te een tuintje bij te houden. Zij kunnen van april tot
oktober, onder begeleiding van vrijwilligers, zaaien, wieden en oogsten. Voor
meer informatie, tel. (010) 631 5290.
Interculturele Tuinen: op het complex Over de vaart,
langs de Poldervaart nabij Vijfsluizen, ligt het tuincomplex dat in gebruik
is voor het project "Intercultureel Tuinieren". Schiedammers vanaf 35 jaar,
die niet aan het arbeidsproces deelnemen, kunnen op dit complex een tuintje
van 50 m2 huren. Naast het op een natuur- en milieuvriendelijke manier tuinieren
is het project ook bedoeld om integratie tussen autochtone en allochtonen te
bevorderen. Voor meer informatie, tel. (010) 6315290
55+ Tuinen: op complex Vijfsluizen aan de Vlaardingerdijk
en complex Landvreugd aan de Sweelincksingel liggen ouderentuinen. Ouderen boven
de 55 jaar krijgen de kans om alleen of met anderen op een natuurvriendelijke
manier te tuinieren. Dit houdt in dat geen gebruik wordt gemaakt van chemische
bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De tuinen die worden uitgegeven zijn 40 m2
groot.Voor meer informatie, tel. (010) 631 5290.
Voorlichtingscentrum De Groene Raat: vlakbij Kethel ligt voorlichtingscentrum
De Groene Raat met diverse natuurlijke voorbeeldtuinen. Tuinen die u hier kunt
aantreffen zijn o.a. een boerentuin, een ecologische moestuin, een akkertuin,
een wilde plantentuin, een watertuin en een bostuin. Wanneer u natuurlijke ideeën
wilt opdoen voor uw eigen tuin, dan kunt u hier van apr. - okt. elke woensdagavond
van 19-21u terecht. Tijdens het tuinseizoen (maart - okt.) organiseert de ONS
ook diverse educatieve activiteiten in de Groene Raat en excursies door de Voorbeeldtuinen.
Harreweg 19. Voor meer informatie, tel. (010) 631 5919.
Natuurcentra
Voorlichtingscentrum 'De Groene Raat', Harreweg 19, 3123 KA Schiedam,
tel. 010 4706257.
Natuurcentrum 'De Boshoek', Bospad 4, Schiedam. Ingang tegenover
flat 5, Bachplein.
Centrum voor natuur- en milieueducatie Harre Wegh, Harreweg 10-12,
3124 KB Schiedam, tel. 010 4713607.
Groentelefoon: Schiedam biedt een gratis telefoonservice over
groen en natuur in en rondom het huis (bijv. hoe compostering en hoe krijg ik
vlinders in de tuin?). Ma 13-16u en di 9-12u, tel. (010) 631 5290.
Natuur- en milieu-educatie: ONS verzorgt natuur- en milieu-educatie
op diverse educatieve locaties (zie boven, bij parken). Deze activiteiten hebben
als doel mensen meer bij de natuur te betrekken en te stimuleren tot een natuur-
en milieuvriendelijker gedrag. Voor een overzicht van de activiteiten: tel.
010 631 5919.
Vrijwilligerswerk: de inzet van vrijwilligers is
onontbeerlijk om bovengenoemde activiteiten allemaal door te laten gaan. Interesse
om mee te helpen? Bel (010) 631 5290.
Wandelroutes
Met als beginpunt het stadskantoor kunt u een wandeling maken langs een
selectie van de 175 historische punten in de stad. Er zijn 2 'groene' wandelroutes
uitgezet. De 'Knotwilgenroute Schiedam Noord' loopt langs de Poldervaart met
de karakteristieke molens, weidse polders met grillige knotwilgen, Midden-Delfland,
landschapspark Kethel en fleurige bermen. Deze route is 12 km lang.
De wandelroute 'Langs parken en haven in Schiedam-Zuid' gaat o.a. langs stadsparken,
de Nieuwe Maas en havens en sluizen, kunstwerken en monumentale gebouwen. Beide
wandelroutes zijn verkrijgbaar bij het Gemeentelijk Informatiepunt in de Stadswinkel,
Stadserf 1 en bij de VVV aan de Buitenhavenweg.
Waterrecreatie
Voor rondvaarten in Schiedam zie: www.rondvaartenschiedam.nl.
Vervoer
Trein (Rotterdam CS): tramlijn 1. Met de bus zijn er meerdere mogelijkheden
naar Rotterdam. Sinsd 2002 verbindt de metro Schiedam met Rotterdam en Spijkenisse.
Gemeente
Stadhuis Schiedam, Stadserf
1, Postbus 1501, 3100 EA Schiedam, tel: 010 2465555, fax: 010 4737021, e-mail:
info@schiedam.nl internet: www.schiedam.nl
Openbare Nutsbedrijven Schiedam, Van Heekstraat 15, Schiedam, Postbus 121, 3100 AC Schiedam, tel. 010 2621000, info@onsgroep.nl, www.onsgroep.nl
VVV
VVV Schiedam, Buitenhavenweg
9, 3113 BC Schiedam, tel. 010 473 30 00, fax: 010 473 66 95