|
Plaatsen |
| Voorschoten |
| |
|
Voorschoten is een forensengemeente, met een grote hoeveelheid groen, georiënteerd
op Den Haag en Leiden. Dankzij de ligging tussen de Horsten en de Vlietlanden
heeft het dorp nog iets van zijn landelijke karakter behouden. Door de bouw
van nieuwbouwwijken zijn de ooit zo ruim aanwezige tuinbouw en veeteelt in Voorschoten
sterk teruggedrongen. Er zijn inmiddels vele kleine bedrijven, vooral in de
dienstensector.
Aantal inwoners: 23.000 (2009).
Voor informatie over de streek zie de pagina Den
Haag - Leiden.
De Horsten:
ca. 450 ha groot Kroondomein, bestaande uit de landgoederen Ter Horst, Raaphorst
en Eikenhorst, in de 19e eeuw samengebracht door prins Frederik der Nederlanden
en sindsdien als jachtdomein eigendom van het Koninklijk Huis. Het is één van
de grootste landgoedcomplexen van Zuid-Holland, een prachtig wandelgebied met
veel bos, weilanden, houtwallen, de bekende Seringenberg (aangelegd in 1792),
het tot jachtslot verbouwde Kasteel ter Horst, een theepaviljoen met op de grens
van het polderland enkele oude boerderijen. Open: apr - aug dagelijks; sep -
mrt di-zo. Info: tel. 071 561457. Horstlaan.
Duivenvoordse en Veenzijdse
Polder: uniek weidegebied waar de resultaten van ecologisch beheer te
zien zijn, gericht op verschaling van de voedselrijkdom. Behalve planten hebben
ook weidevogels hier baat bij. Tureluurs, wulpen en grutto's broeden hier weer.
Naast weilanden zijn er bosjes met essen en elzen, die ongeveer een kwart van
het gebied in beslag nemen.
Rosenburgh:
fraai wandelpark en bufferzone tussen Voorschoten en Leidschendam, onderdeel
van de ecologische verbinding tussen de duinen en het Groene Hart. Gelegen nabij
kasteel Duivenvoorde.
Educatieve Tuin: Open:
ma-vr, van zonsopgang tot zonsondergang, Prins Bernhardlaan 78, tel. 071 5600735.
Vlietland-Starrevaart:
door zandwinning tot stand gekomen natuur- en recreatiegebied met diverse interessante
natuurterreinen die rijk zijn aan vogels. Dit geldt met name voor Vogelplas
Starrevaart, tussen 1987 en 1995 aangelegd als compensatie voor het weggraven
van het natuurgebied Meeslouwerpolder (in het noordelijke deel van Vlietland).
In het hart van Vlietland ligt een ca 150 ha groot meer, dat tevens beschikbaar
is voor de recreatie (zie bij Binnenwater). Gelegen tussen de Vliet (Rijn-Schiekanaal)
en Rijksweg A4, voor voetgangers en fietsers bereikbaar via een brug over de
Vliet, aan het Frans Halsplantsoen.
Op de plaats van de huidige woonwijk Boschgeest was ca. 4000 jaar geleden al een nederzetting. Talrijke vondsten van gebruiksvoorwerpen op deze plaats hebben dit aangetoond. In die tijd bestond het gebied tussen de duinstroken uit ontoegankelijk veenmoeras. De eerste bewoners waren jagers, vissers en veehouders. De annalen van de Utrechtse kerk maken omstreeks 930 melding van de nederzetting Forschate. Reeds vanaf de Middeleeuwen strekt Voorschoten zich uit van Voorburg-Leidschendam tot aan de Rijn bij Ter Wadding. Door de noord-zuid oriëntatie van de strandwal was het een langgerekt gebied, aan de oostzijde begrensd door de Vliet en aan de westzijde door een brede venige strandvlakte (tussen de Wassenaarse en Voorschotense strandwal). Langs een lange, door de Oude duinen slingerende weg ontstond een lintvormig bebouwingspatroon met in het midden een marktplein (nu bekend als de Voorstraat). In het begin van de 13e eeuw was er al een markt, gunstig gelegen tussen de waterwegen Rijn en Maas. Tussen de jaren 1950 en 1960 is Voorschoten door haar gunstige ligging tussen Den Haag en Leiden fors toegenomen en veranderd van een agrarische in een forensengemeente.
Ter Horst:
jachtslot uit 1865, met kenmerken van neorenaissance (trapgeveltjes) en neogotiek;
het eerste Huis ter Horst moet omstreeks 1200 op een smalle strandwal gebouwd
zijn door de familie van Wassenaer. In 1631 werd een nieuw Huis ter Horst gebouwd,
in renaissancestijl. Dit huis werd in 1863 gesloopt, waarna Prins Frederik het
huidige, kleinere jachtslot liet bouwen, dat eigendom bleef van het Koninklijk
Huis. Niet te bezichtigen. Horstlaan 12.
Eikenhorst:
villa uit 1986, gebouwd in klassieke trant met langgerekte vleugels voorzien
van puntgevels en zadeldaken, sinds 2002 de woning van kroonprins Willem Alexander
en prinses Maxima. De geschiedenis van Eikenhorst gaat terug tot 1558, toen
hier een naamloze boerderij stond. Een kaart uit 1730 toont Eikenhorst met een
gracht eromheen en een kaarsrechte oprijlaan geflankeerd door een dubbele bomenrij.
Eind 19e eeuw werd het oude Eikenhorst vervangen door een kapitale boerderij
in chaletstijl. In 1985 begon de bouw van de huidige villa.
Ter Wadding:
landhuis uit ca. 1770, met invloeden van de Lodewijk XV- of rococostijl. Het
woord 'wadding' (of 'wad', het oudste Nederlandse woord) betekent doorwaadbare
plaats. Mogelijk kon men hier - vanaf de noordpunt van de Voorschotense strandwal
- ooit de Oude Rijn oversteken. Dat was in ieder geval vóór de aanleg van de
buitenplaats, want de aanduiding Ter Wadding wordt al genoemd in het jaar 866,
terwijl in 1687 voor het eerst melding werd gemaakt van een "huizinge Ter Wadding,
met een tuinmanshuis en plantagien". In 1716 was er sprake van een Hofstede
Ter Waddinge. Het huidige Achter Ter Wadding is een parkbos van bomen en struiken.
Het is nu in gebruik als kantoor voor de Provinciale Waterstaat. Leidseweg 557
(nabij Station Leiden De Vink).
Berbice:
fraaie buitenplaats met landhuis (met koepeldak) uit 1669, later uitgebreid
met een oranjerie, een schuitenhuis, een tuinmanshuis, boomgaarden, moestuin,
rozentuin en bijzondere tuinmuren. Al in 1369 was hier op de Voorschotense strandwal
sprake van de hoeve Almansgeest; rond 1750 veranderde deze naam in Allemansgeest.
In 1829 werd het landhuis omgedoopt tot Berbice (naar de Nederlandse kolonie
Guyana), waarna de naam Allemansgeest overging op de toen bij het landgoed behorende
boerderij (nu restaurant). Het bouwen van tuinmuren was in de 18e eeuw populair
voor het telen van fruitgewassen die eigenlijk niet voor het Nederlandse klimaat
geschikt waren. De tuinmuren van Berbice zijn de oudste in hun soort in Nederland.
Leidseweg 221-225.
Zilverfabriek:
door Van Kempen en Begeer in 1858 gebouwd fabrieksgebouw met verdieping onder
langgerekt pannen schilddak, voorgevel in eclectisch-classicistische trant.
De gevel bevat gietijzeren rondboogvensters. Het ijzeren inrijhek aan de Leidseweg
is in Jugendstil. Leidseweg 219.
St. Laurentius:
neogotische pseudobasiliek met toren, uit 1866-1868, bestaande uit twee vierkante
en een korte achtkantige geleding. Gelede pijlers, kapitelen van stucwerk en
gestucadoorde houten kruisribgewelven. Leidseweg 98.
Voormalige NH pastorie:
een hoog 17e eeuws statig huis met zadeldak. Sir Winston Churchillweg 2
Treubstraat:
een van de oudste straten van Voorschoten met diverse historische panden; op
nummer 21-23 een woning uit de 17e eeuw met voorhuis onder half zadeldak met
schildvormige beëindiging. Ook de lange gevel van de nummers 31-35 is uit de
17e eeuw.
Dorpskerk:
uit 1539 daterende kerk, met een fundering van reuzenmoppen en een voet met
tufsteenbanden; gerestaureerd in 1955-1958. Kerkplein 2.
Voorstraat:
het eigenlijke centrum van Voorschoten is beschermd dorpsgezicht, met een historische
aanleg en bebouwing. De eeuwenoude lindebomen aan weerszijden en de oude gaslantaarns
benadrukken het historische karakter. Tegenover de nrs. 12-14 staat een laat
18e eeuwse waterpomp.
Baljuwhuis:
voormalig 17e eeuws woonhuis van de baljuw (later van de burgemeester), met
rechte kroonlijsten en natuurstenen banden tussen het metselwerk. Voorstraat
12.
Ambachtshuis:
huis met trapgevel uit 1635. Voorstraat 14.
17e eeuwse boerderij
onder een topgevel van het dwarshuistype. Generaal Spoorlaan 24.
Duivenvoorde:
statig kasteel met fraaie interieurs en een gracht temidden van een park (landschapsstijl)
met waterpartijen, gazons en slingerende wandelpaden. In het voorjaar bloeien
de stinsenplanten en broeden er veel zangvogels. Al in 1226 stond hier op de
strandwal een grote vierkante woontoren (donjon) genaamd Duvenvoirt, een naam
die waarschijnlijk is ontleend aan het veenstroompje de Dobbe, tegenwoordig
de Dobbewatering. In 1631 werd het kasteel grondig verbouwd, waarbij het zijn
huidige vorm heeft gekregen. Laan van Duivenvoorde 4, tel. 071 5613652.
Museum Kasteel
Duivenvoorde: een deel van het kasteel Duivenvoorde is particulier museum
met een collectie van familieportretten, zilver, Delfts aardewerk, Chinees en
Europees porselein. Open: mei-sept, di-za.
Knipmolen:
poldermolen (grondzeiler) uit ca 1800, gebouwd voor bemaling van de Knippolder.
Westzijde Vliet (Vliet en wegen 3, Voorschoten)
Historisch
Museum Voorschoten: cultuurhistorisch
erfgoed van de gemeente Voorschoten, Voorstraat 17, tel. 071 5616242, www.historischmuseumvoorschoten.nl
Binnenwater
Vlietland:
door zandwinning tot stand gekomen natuur- en recreatiegebied met in het midden
een meer van ca. 150 ha, waar men kan surfen, zeilen, roeien, kanoën, zwemmen
en vissen. Er zijn diverse ligweiden, w.o. een voor naaktrecreatie. Ook is er
een surf- en zeilschool en een midgetgolfbaan. Het gebied is voor voetgangers
en fietsers bereikbaar via een brug over de Vliet, aan het Frans Halsplantsoen.
Vliet: ook wel Rijn-Schiekanaal genoemd, de vaarverbinding van
de Oude Rijn naar Leidschendam richting Schiedam.
Wandelen & Fietsen
Evenementen
Belangrijke jaarlijkse evenementen zijn o.m.:
Eind juli: Paardemarkt met Kortebaan draverijen
Sept: Weekend van Voorschoten
Vervoer
Voorschoten is bereikbaar via twee NS-stations: Voorschoten en Leiden De Vink.
Vanaf de stations Leiden Centraal en Den Haag: buslijnen 39, 45, 48, 49, 65
Gemeentehuis
Leidseweg 25, tel. 071 5600600