Plaatsen


Wassenaar


Cultureel Erfgoed

Helaas zijn diverse trotse huizen en kastelen inmiddels verdwenen of gesloopt, w.o. Ter Horst, Raephorst, Zuidwijk, Ter Weer, Persijn, Duinrell en Haesebroeck. Er resteren nog enige tientallen rijksmonumenten en circa 15 gemeentelijke monumenten. Een selectie:

Oude dorpskern
Plein: op deze plaats op de rand van een strandwal is het dorp Wassenaar ontstaan; rond het Plein met zijn kastanjebomen en gietijzeren dorpspomp vinden we diverse interessante gebouwen:
Dorpskerk: in de noordmuur van het schip zijn nog de 6 m hoge restanten te zien van een tufstenen kruiskerkje van rond 1150 AD; de kerk is meerdere malen verwoest - het laatst bij het beleg van Leiden in 1573 - en weer hersteld. Plein 3.
't Regthuys': vroeger de dorpsherberg waar het dorpsbestuur vergaderde; op de middeleeuwse kelders is in 1905 het huidige huis gebouwd. Plein 18.
Baljuwhuis: in 1742 als raadhuis gebouwd, heeft nooit als zodanig gefunctioneerd, maar diende als woning voor de baljuw. Plein 1.
Oude Pastorie: ooit gebouwd als vleugel van een middeleeuws adellijk huis langs een van de oudste straten die ooit Ooststraat heette; het gebouw kreeg zijn huidige aanzien in 1850; het hoofdgebouw is al sinds 1612 in gebruik als pastorie. Schoolstraat 2.
Kleynkinderschool: werd al als school gebruikt in 1746, nu woonhuis. Schoolstraat 5.

Windlust: korenmolen (stellingmolen) met op de molenbaard twee jaartallen: 1668, toen de molen in steen werd gebouwd en 1861, toen hij werd hersteld na een brand. Molenplein 10.

Meijendel: voormalige duinboerderij, schuur en veestal in ambachtelijk-traditionele bouwtrant uit 1838-1840. Het complex is ontstaan als experimenteel project voor de ontginning van duinvlakten naar aanleiding van een prijsvraag uit 1816 van de "Maatschappij ter Bevordering van den Landbouw". Het gesubsidieerde project was gericht op het voeren van een gemengd bedrijf met de nadruk op schapenteelt; het verliep moeizaam, de subsidie werd stopgezet en in 1869 resteerde slechts het huidige gebouwencomplex. Verdwenen waren toen twee grote schaapskooien, een hooiberg en de wagenschuur. De schuur is thans bezoekerscentrum en de voormalige veestal is nu manege. Meijendelseweg 36-40.

Eikenhorst: De geschiedenis van Eikenhorst gaat terug tot 1558, toen hier een naamloze boerderij stond. Een kaart uit 1730 toont 'Eikenhorst' met een omgrachting en een kaarsrechte oprijlaan geflankeerd door een dubbele bomenrij. Eind 19e eeuw werd het oude Eikenhorst vervangen door een kapitale boerderij in chaletstijl. Het huidige Eikenhorst is gebouwd in 1985-1986 door Prinses Christina en haar echtgenoot Jorge Guillermo. Ontwerp in klassieke trant met langgerekte vleugels voorzien van puntgevels en zadeldaken. In 2002 zijn Prins Willem Alexander en Prinses Maxima de nieuwe bewoners van deze buitenplaats.

Jachtslot Ter Horst: Het eerste Huis ter Horst, gebouwd op een smalle strandwal, moet omstreeks 1200 gesticht zijn door de familie van Wassenaer. In 1631 werd een nieuw Huis ter Horst gebouwd, in renaissancestijl. Het bestond uit twee haaks tegen elkaar staande vleugels, ieder met begane grond, verdieping en kap. Het huis werd in 1863 gesloopt, waarna Prins Frederik in 1865 een kleiner jachtslot liet verrijzen met kenmerken van neorenaissance (trapgeveltjes) en neogotiek. Via Koningin Wilhelmina is Prinses Juliana nu de huidige eigenares.

Zuidwijksmolen: poldermolen (grondzeiler) uit ca. 1700, gebouwd ter bemaling van de Zuidwijksepolder. Aan de Veenwatering (ten O van Huis Zuidwijk).

De Paauw: rond 1550 werd hier al het 'Huis te Pau' gesticht. In 1770 liet de eigenaar dit huis grotendeels afbreken en bouwde er een drie verdiepingen tellend paleisachtige woning met landschapspark. In 1840 werd het huis vergroot door de aanbouw van twee zijvleugels; in 1858 werd de gevel gewijzigd en werd het huis grondig gerestaureerd. Prins Frederik der Nederlanden, broer van koning Willem II, woonde er van 1838 tot zijn dood in 1881. In 1838-1858 kregen het huis en het nabijgelegen koetshuis het huidige neo-classistische aanzien. Sinds 1925 is De Paauw als raadhuis in gebruik. Raadhuislaan 22, tel. 070-5122307.

Oud Wassenaar: neorenaissance-kasteel uit 1876, heeft sinds 1910 een horecabestemming; lang was het een hotel waar de machtigen en de rijken thee dronken of logeerden. De eerste jaren na de oorlog was het regeringshotel; o.a. Churchill en generaal Montgomery verbleven er. Begin jaren vijftig werd uit Marshallgelden de helft van de restauratie betaald. Sedert 1982 is het kasteel een ontvangstgelegenheid voor bedrijven en particulieren. Park Oud Wassenaar 1.

Kerkewoning: eeuwenoude boerderij in het buurtschap Kerkehout. Het Kerkehout 103.

Voorlinden: aan de voet van de duinen ontstaan uit een boerderij die Hoogduin heette. Al in 1693 was er sprake van 't Huys Voorlinde. Voorlinden heeft zich ontwikkeld tot een fraaie buitenplaats. In 1860-1941 werd het oude huis afgebroken en het huidige huis in Engelse landhuisstijl gebouwd. In 1949 werd Voorlinden aangekocht door de PTT en gebruikt als opleidingscentrum. Sinds 1986 is het een conferentieoord en ontvangstcentrum (KPN). Buurtweg.

Wittenburg: kasteelachtig huis uit 1899, gebouwd als woonhuis, nu internationaal ontvangstcentrum voor het bedrijfsleven. Landgoed de Wittenburg 1.

Musea

Oudheidkamer Wassenaar: vondsten uit opgravingen. Geopend do 20-22u, za 10-11u. Van Zuylen van Nijeveltstraat 147, tel. 070 3281803, 071 5315918.

Brandweermuseum Wassenaar: brandweergereedschappen sinds de 17e eeuw. Geopend za-zo 12-16u, behalve op feestdagen. Raadhuislaan 22, tel. 070 5122280, www.brandweerwassenaar.nl